Deryaya bîranîna
 

  Ji Lênûsa Ş. Gulbahar 
Mirov bi çend bîranînan nikare rastiyên jiyayî bilêv bike û rastiya Rêber Apo vebêje. Mirovên ku çar dem ji mêr di nav pergal û programa Rêber Apo afirandî de jiyan dikin, ji bo wan her demjimêr, her dem wek bîranîne. Ji bo wê mirov tucara nikare deryaya bîranînan ji bîr bike. Di vê deryayê de her demjimereke ku derbas dibe xwedî wateyeke pir mezin e.  Di kesayeta Rêber Apo de rastiyên ku mirov rû bi rû dimîne, jiyan dike, hîs dike û her nêzîkatî, ji bo me wek perwerdeyekê ye.

Dema mirov Rêber Apo dibîne pir tiştên cuda xeyal dike. Raman, xeyal û hizrandinên mirov pir cuda dibe. Di her kêliyên demê de pir tiştên ku mirov bandor dibin heye. Mirov rastiya Rêber Apo, di nav pergala ku heye, programa ku hatî afirandin de û bi tiştên ku dibîne, jiyan dike dinas e. Ji bo min tişta herî balkeş nêzîkatiyên Rêbertî ji mirovan re ye. Di vê pergala perwerdê de her mirov ast û namzeta wê çi dibe bila bibe di heman pîvanan de beşdar dibe. Nêzîkatiyên Rêber Apo ji jin re, zilam re, ciwan re, ixtiyar re, ji her mirov re cuda ye. Li gor behre û têgîhîştina kesayet, nêzîkatiyên curbicur pêş dixe. Hemû nêzîkatiyên kesayet di jiyanê de, sekin, lêgerîna wê hemû dike mijarê perwerdê. Rêber Apo wek bergeh û şîrovayên me nêzî mirovan nabe û mirov tenê bi nêzîkatî û rêgezên giştî ve destnagir e. Li hember van rastiyan vebijarkên cuda diafirand. Bi vê helwestê ve kesayet dixist nav lêgerîn û lêhûrbûneke kûr, kesayet neçar dihişt ku xwe pêşbixe û bigûherîn e. Di rastiya Rêber Apo de xalên ku herî bala min dikişand û min bandor kir ev e. Rêbazên Rêber Apo perwerdekirina mirov, cuda ye. Nêzîkatiyên Rêber Apo min dikişand nav hizrandineke mezin. Dema mirov di deryaya bîranînên azad de jiyan dike, her dem di nav evîn, xiroş û lêgerînê de ye. Rastiyên ku Rêber Apo ji mirov re dide nasîn, pir girîng e. Di nav vê hawirdorê perwerdê de jî kesayet pêdiviyên xwe hildibijêrê û li gor pêwîstiyên xwe her dem di nav lêgerîneke bê dawî de dijî. Rêbaz û şêweyê Rêber Apo ne bi amûreke dext an jî bi sînor e. Bi awayeke xwezayî nêzîkatiyên Rêber Apo kesayet teşwîqê guherîn û lêgerînê dike. Li hember vê kesayet, moral û xiroşeke cuda dijî. Di wê demê de mirov dixwaz e bi awayeke lezgînî biçe nav kiryarî yê. Ji bo vê tu qad û xebat cî¬hexwaziyeke hilnagir e. Mirov dixwaze di vir de vê lêhûrbûnê û ramanê di deryaya bîranînan de bigire, bi awayeke lezgîn di nav kiryariyê de pêk bîn e. Û bi gavêke ve dixwaze zû ji Rêber Apo re bibe bersiv. Min bi xwe jî vê rastiyê jiyan kir. Piştî demekê mirov dikeve nav lêgerîneke wisa. Bi awayeke giştî serwextiyeke di milê raman, têgîn û destgirtin de digire û bi vê behreyê ve her dem di nav lêpirsînê de jiyana xwe derbas dike. Di vir de kesayet ji xwe vê pirs dike “Gelo ev lêgerîn û hêza min ji bo kiryarîkirina Rêber Apo têrê dike an na?” Di her perwerdê de dema mijar dibe kesayet, rêbazê Rêber Apo ya ku beramberî mirovan rave dikir tê bîra min û ez li ser vê lêhûrbûnekê jiyan dikim.

Dema ez çûm qada Rêber Apo pir ciwan bûm û di naskirin û têgîhîştina rêxistinê de jî lewaziyên min hebûn. Bi giştî ez qadên kiryariyê de mabûm. Çûna min li gel Rêber Apo, pir cuda bû û bi çend gotinan ez nikarim vê xiroşê bilêv bikim. Di kesayeta min de rastîyên feodal pir bandor bû û ez zêde bi girûr û înad nêzî dibûm. Li hember vê hindek rêbazên ku Rêber Apo pêş dixist hebûn. Her dem Rêber Apo dixwest vê girûrbûna min a ku bingehê xwe ji feodaliyê digire bişkîne, ji bo wê her dem di vê milên min de arastebûn pêşdixist. Di destpekê de min rêbazê Rêber Apo ya ku li hemberî min pêşdixist, fêm nedikir. Ji bo wê carna pir bi coş bûm, carna jî ez pir bê coş û bêzar bûm. Têgîhîştina min têrê nedikir û min nedikarî fêm bikim. Ji bo wê di destpêke de min pir zorahî dikişand. Piştî dem derbas bû, lêhûrbûn û lêpirsîna min di derbarê kesayet de pêş ket, vê yekê wek rêbazê Rêber Apo ya ji bo guhertina mirov, min girt dest.  Rêber Apo digot; “Nêzîkatî û bandorên feodal di jinê de pêşketinan ava nake û nahêlê xwe derbas bike. Heta demekê jin dikare bi vê ve bimeşe û xwe biparêz e. Piştî demekê astengiyeke mezin çê dike. Ez ji bo ku tu têkevî nav lêhûrbûnê û van sînorên feodal derbas bikî,  van gotinan bikar tînim.  Weke din tu wê pir girtî bimînî û kapasîteya te ji bo pêşketin û gûhartinê wê pir lewaz bimîne.” Destpeke min ji nêzîkatiyên Rêbertî re wateyeke nedida, ev jî di min de bêzariyeke ava dikir. Piştî ku min wate da û lêhûrbûnê min li ser vê mijarê pêşket, encax min dikarî hindek rastiyan bipejrînim û bikaribim derbas bikim. Piştî wê rehetiyeke, vebûneke, coşeke di kesayeta min de pêş ket.

Mînaka herî balkeş leyîstoka gogê bû

Rêber Apo ne tenê weke leyîstok digirt dest. Di wê leyîstokê de mirov digirt dest û dahûrîn dikir. Rêber Apo leyîstok wek rêbazeke perwerdê dest digirt. Dema Rêber Apo top dilîst, tevahî hêzên akademiyê dihat temaşe dikir. Di navbera perwerdê de Rêber Apo dîsa top dilîst. Min jî av ji Rêber Apo re bir. Di nav ewqas hevalan de şaşala avê li serê min de kir. Ev pir zora min çû. Min got çawa di nav ewqas mirovan de av serê min kir. Bala Rêberti kişand ku ez pir bandor bûm û girûra min şikest. Psîkolojî û coşa min xira bû, wechê min heman demê de rengê xwe gûherî. Çima min tişteke wisa jiyan kir? Ev ji nêzîkatiyên feodalî çavkaniya xwe digirt û min tu wate ji vê nêzîkatiyê re nedida. Piştre ji min pirs kir, got;

-“Wek tu bêzar bû û coşa te xira bû.” Min got;

-“ Na Rêber’ê min, tiştek nebû.” Rêber Apo got;

-“Na, ez dizanim pir zora te çû. Min bi zanebûn wisa kir. Pêwîst e hûn pir rehet û xwezayî bin. Kî mirov vê rewşê temaşe dike, bila bike.”

Pir rêbazên Rêber Apo ji bo pêşxistina mirov, em dikarin bilêvbikin. Serok dema nêzîkatiyeke ji mirov re pêş dixist, di heman demê de jî bi kesayet re niqaş dikir. Kesayet pêwîst e çawa bigire dest, dianî ziman. Mirov ji bo gûhartin û vegûhartinê îqna dikir. Ji bo ku ez bi vê ve bi sînor nebînim û hemû demê xwe bi vê hizrandinê ve derbas nekim, di min de jî îqnakirinek pêşxist.

Digot “Ji bo jineke ku di van mercên çiya de jiyan dike, pêwîst e înad hebe. Ez ne dijî vê rastiyê me. Şoreşgerî bixwe jî kareke înadê ye. Ger di kesayetekê de înad nebe, nikare bijî û şoreşgerî bike. Lewra pêwîst e mirov înad û girûra feodaltî, bikaribe bizivirîne înad û girûra şoreşgerî. Kesayet ji bo vê pêwîst e her dem têbikoşe. Ji derveyê vê di jineke de înad û girûr nebe nikare têbikoş e. Ez ne dijî vê me. Lê pêwîst e mirov rastiyan baş têbigîhîje û fêm bike.” Niha jî dema ez bi van taybetmendiyên xwe ve zorî dikişînim, gotinên Rêber Apo yê di derbarê taybetmendiyê min de tê hizrandinê min.

Nêzîkatiyên Rêber Apo ji bo xwezayê tên zanîn. Ez dixwazim di vê derbarê de mînakeke bidim. Ez rojeke wazîfedar bûm. Di derdora akademiyê de pir çîçek û gûl hebû. Di giştî de yê ku av dida baxçê, hevalê jin bûn. Wê rojê me kêmasiyak kiribû û me bexçe av nedabû. Rêber Apo di şev tava heyvê de derket bexçe û wan çîçeka mêzand. Em jî derketin bexçe. Rêber Apo bi xwe re diaxifî. Me di destpeke de fêm nekir. Min hindek xwe nêzîk kir, Rêber Apo bi çîçekan re diaxife. Rêbertî min dît û gazî min kir. Ez çûm li gel Rêbertî. Ji min re got;

-“Ev çîçek çima wisa bê av mane û çilmisîn e. We çima li van nemêzand?” Rêber Apo pir bêzar bû. Çîçekik ketibû erdê, girt û da destê min û got; hûn dibêjin em şoreşgerin, şerkerin, têkoşer in, em dixwazin herin şer, lê hûn xwedî gûleke jî dernakev in. Gelo hûnê çawa xwedî welatekî derbikev in?

Gotinên xwe berdewam kir û got;

-Bila ev gûl li gel te be, her ku te li vê nerî, bila ev roj bê bîra te. Bi vê ve tucar erk û berpirsyariyên xwe yên rojane jibîr nekin. Erkên xwe pir rast û bi awayeke paqij pêk bîn in. Ger zimanê vê gûlê heba, wê pir rexne pêşbixista. Belkî zimanê wê nîne, lê wek mirovan dibîne, fêm dike, lê nikare bilêv bike, her tişt di hindûrê xwe de dihêle. Hûn pêwîst e vê fêm bikin. Jin jî wisa ye. Ger tu jinê di perwerdê de pêş nexî û pê re mijûl nebî, wek gûleke çilmisî ye. Ger tu gulekê re jî mijûl bibî, av bidî pir bedew û coş dibe. Belkû ji bo we pir biçûk û bê nirx e. Lê tiştên di jiyanê de ji bo we biçûk tên, hûn zêde bala xwe nadin ser,  di rastiya Rêbertî de ne wisa ye. Ji bo min tiştên herî biçûk jî bi wate ye. Pir tiştên mezin di nav tiştên biçûk de veşartî ye.” Ev bûyer li ser min pir bandor kir. Heta niha jî di hizrandinê min de ye û ew gul niha jî li gel min e.

Careke berf hati bû. Rêbertî got;

-Bila hevalên jin werin, em gilokê berfê bilîzin.”

Em jî çûn. Me çembereke çêkir. Rêber Apo di navendê de sekinî û got;

-“Hemû gilokê berfê bavêjin min.”

Çend car got, me pêkneanî. Me got wê Rêbertî nexweş bikeve. Piştre got;

-“Wek fermandareke leşkerî ez talîmat didim, di vê hun biavêjin.” Me hemû gilokê xwe avêt ê.  Ser Rêber Apo tije berf bû. Em hemû çûn me berfa xwe paqij kir. Got;

-“Em liyîstok dilîzin, hûn çima berfê paqij dikin. Ev leyîstokeke tu çiqas dikarî hedefa xwe bidî dide nîşandan. Dev ji vê hestyarbûna xwe berdin. Bi vê şêweyê têkoşîn naye meşandin. Ev dide diyar kirin ku we hedefa xwe nîvî de hişt, hûn pêwîst e biçin lêhûrbûneke jiyan bikin. Belkî leyîstoke, lê pir tişt ji mirov re dide fêrkirin.”

Em hemû çûn, li ser vê bûyerê me lêhûrbûneke jiyan kir û me di nav xwe de nîqaş kir e. Em çawa dikarin lêhûrbûneke bikin û encam derbixin. Ev ji bo me pir pêwîst bû.

Rojeke din jî, em siharê çûn dahûrînê. Me derfet nedît ku em cîhê xwe paqiş bikin. Piştî dahûrînê Rêbertî çû li cîhême nerî. Piştre gazî me kir û got;

-“Hûn xwarin naxwin, tu kes bi hev re jî neaxife. Wê her kes li ser xwe biponije. Ev belavbûn û qirêja cihê we, belavbûna mejiyê we ye. Li ser vê bifikirin û zû xwe kom bikin. Çi li ser we bandor dike, wê ji mejiyê xwe biavêjin û rast lêhûrbûnêke jiyan bikin. Dema mirov dibêje jin; bedewî û paqijî tê hizrandinê mirov. Dema dibêjin cîhê jinê, mirov dixwaze lê ronî bibe. Lê we wisa kiriye ku, mirov naxwaze di vir de derbas jî bibe. Ev yek şêweyê zilam dide nîşandan. Belkî hûn bibêjin em negîhiştin, em piştre jî dikarin paqij bikin. Lê ji bo min ne wisa ye. Ev şêwe û hezkirina jiyanê, nîzam, rêz û rêxistina we ya jiyanê diyar dike.”

Min li ser van bûyeran lêhûrbûneke jiyan kir. Pir tiştên ku di jiyanê de ji bo me biçûk e an jî em pir bala xwe nadin, ji bo Rêbertî pir mezin û heta kûrahiya wê dahûrîn dikir. Piştre mirov wisa dibe ku li hember her tiştê jiyanê hişyar dibe û wateyeke cûda di mirov de pêş dikeve. Hê pir tiştên ku mirov dixwaze bilêvbike heye. Lê mirov bîranînên azadiyê anîna ziman de zorî dikişîne. Çimkî mirov çiqas bû bersiv, çiqas pêkanî û çiqas bikaribe rastiya Rêber Apo rave bike, wê demê ji hemû hevalan re bibêje.