|
 30
sal beriya niha dertixubikirin û şehîdkirina
Kurd ên Feyilî dest pê kir. Ji sala 1980’ê heya
1990 tu kes nizane çi bi sere 20 hezar Kurdên
Feylî hatiye û heya niha çarenivîsa wan nediyare.
Li Iraqê piştî sala 2003’ê her çendî gelek
komegor hatine dîtin jî, lê heya niha tu kes
nizane çi bi serê 20 hezar Kurdên Feylî hat!
Kurdên Feylî li
Başûrê Kurdistanê li der dorê çemê Dîcle dijîn,
erdnîgariya lê dijîn heta derdorê Bexdayê dirêj
dibe. Bi deh hezaran Kurdên Başûrê Kurdistanê
bûne qûrbanê nijadperestî û şoveniya rejîma
Baasê. Kurdên ku jibo azadiya xwe têdikoşiyan,
weke her carê bi zext, çewisandin, qirkirin û
komkujiyan re rû bi rû man. Çekên ku jibo
qirkirina mirovahiyê hatibûn amadekirin destpêkê
li ser Kurdan hatin bikaranîn. Cîhanê weke her
carê çavê xwe ji vê yekê re girt û li hemberî
komkujî û qirkirinên li ser Kurdan bê deng man.
BI
SÎRGUNKIRINA KURDÊN FEYLÎ RE ENFALÊ DEST PÊ KIR
Kurdên Feylî yên
herêma Kerkuk, û yên li derdorê çemê Dîcle dijîn,
tê gotin ku yek ji kevintirîn komên etnîk ên li
herêmê ne. Bi deh hezaran Kurdên Feylî bûn
qûrbana ceribandina çekên kîmyawî.
Derbarê vê
mijarê de Serokomarê Iraqê Celal Telebanî dibêje:’
Enfala Kurdan ya li Iraqê bi sirgunkirin û
jiholêrakirina nijadî ya Kurdên Feylî dest pê
kiriye”.
ÇEKÊN KÎMYAWÎ
DESTPÊKÊ LI SER KURDÊN FEYLÎ HATINE KARANÎN
Qirkirna 20
hezar ciwanên Kurdên Feylî ku ji aliyê rejîma
berê ya Iraqê ve hatin wendakirin, qet şopa wan
nehate dîtin. Beriya niha Serokomarê Iraqê Celal
Talebanî bi şêweyekî fermî aniye zimên ku, di
rastiya xwe de Enfal, di sala 1980 de, bi
sirgunkirin û jiholêrakirina nijadî ya Kurdên
Feylî dest pê kiriye û hetanî salên 90’ê
berdewam kiriye. Gelek ji siyasetmedar û
rewşembîrên Kurd dibêjin, çekên kîmyawî ku li
Helepçe û deverên din hatine bikaranîn, pêşî
jibo ‘ceribandina çekan’, li ser Kurdên Feylî
yên hatîn sirgûnkirin hatiye ceribandin.
DI NAVA
RÛPELÊN DÎROKÊ DE HATINE JIBÎRKIRIN
Heta niha
hejmarek ji 20 hezaran zêdetir ya Kurdên Feylî
di dema qirkirin û enfalkirina Kurdên Başûrê
Kurdistan û Iraqê de winda bûne. Heta niha tu
kes nizane ka çi bi serê wan hatiye. Di nava
rûpelên tarî yên dîrokê de mane û hatine
jibîrkirin.
Heta niha li
Iraqê bi qasî 300 komegor hatine dîtin. Lê heta
niha tu şopên Kurdên Feylî yên di dema rejîma
Baas de hatîne dertixûbkirin nehatiye dîtin û tu
kes li rastî şopa wan nehatiye.
KURDÊN FEYLÎ
KÎ NE?
Kurdên Feylî
beşek ji Netewa Kurd e ku li Rojhilata Navîn bi
cîh bûne. Bi dîroka xwe, yek ji wan kevintirîn
xelkê li Iraqê ne. Sînorê cihê wan, ji rojavayê
ava Dîcleyê û Kerkûkê dest pê dike, hetanî
bakurê Basra, Bexdayê û derûdora wê dirêj dibe.
Li gorî dîrokzanan, di 1623-29 an de ev dever ji
aliyê Kurdên Feylî ve dihatin birêvebirin. Bi
gotineke din ku mirov bêje, hejmara Kurdên
Feylî berî sirgonkirina 500 hezar kesan di
navbera salên 1969-1972 û 1980-1990 de, çend
milyon kes bû.
GELEK KESÊN
NAVDAR JI NAVA FEYLÎYAN RABÛNE
Hetanî sala
1980, Kurdên Feylî di pîşesaziyê de bazirganên
mezin bûn. Yekemîn serokomrê Iraqê Ebdûlkerîm
Qasim ku li hemberî rejîma paşatiya Iraqê derbe
pêkanî, ji Kurdê Feylî bûye. Her wiha Keça Kurda
û yek ji jinê serhildêr yên Kurd, Leyla Qasim jî
bi eslê xwe Feyliye. Her wiha di nav Feyliyan de
gelek siyasetvanên navdar, teknokrat, helbestvan,
muzîsyen, sporvan û hiqûqnas hene.
Hinek ji vana
evin:
Sekreterê
PDK-Îranê, Rêvebirê Xwendekarên Kurdistanê,
Serokê Federasyona Jinên Kurdistanê û ji 4 kesên
avakirên YNK’ ê 2 jê ji Kurdên Feylî bûn. Dadger
û hiquqnasa jin ya yekem ya li Rojhilata Navîn
Zekiye Haqî jî Feylî bû. Gitarîstê di nav ereban
de navdar Nesir Shamma jî Kurdkî Feylî ye. Ferec
Heyderî Serokê Komusyona Bilind ya Serbixwe ya
hilbijartinên Iraqê jî Feyliye.
SERBAZ SIYAMEND
|
