:::::::::::::::::::::::
Di tendurîstiya min de
tiştek cûda nîne, weke berê ye. Radyona min
hîn jî bi yek pêl e (dalga). Ma konferans,
ango konferansek ku hemû derdorên Kurd tê de
cih bigrin, wê di Adarê de çêbibe? Belê,
kongre jî dibe. Ev konferansa Kurd girîng e.
Biryarên konferans yan jî kongreya ku hemû
Kurd tevlî bibin pir girîng in. Ez heyret
dikim, dibêjin em siyasetmedar in, lê çawa
girîngiya vê kongreye tênagihîjin.
Talabanî dibêje “ eger
em nikaribin vê pirsgirêkê çareser bikin,
emê hemû di binî de bimînin û emê hemû bi
hev re têk biçin.” ne wisa ye? Talabanî bi
rengekî xirab nêzîk dibe. Berê jî li hemberî
PKKê tevlî gelek operasyonan bû. Barzanî li
hemberî me, kêmtir tevlî operasyonan bû.
Gotinên Talabanî tên vê wateyê: lîstok dewam
dike û ew jî tê de ye. Vê lîstokê hîn jî
didomînin, lê ev lîstok jî bi sernakeve. Em
wenda nakin, ez wenda nakim û Kurd wenda
nakin, lê ewê wenda bike. Kurd pir zana ne û
xwedî wê vînê ku karibin xwe biparêzin. Ev
çend car in Talabanî operasyonan li ser PKKê
çêdike û li ser PKKê lîstokan dilîze. Wisa
xwe li wê derê pir fênek (qurnaz) dihesibîne,
lê vana ne wisa tiştên biçûk in.
Ma operasyon dewam
dikin? Gelo bi tevahî wendahiyên wan heşt
in? Ew pevçûna li Çelê, ne wisa ye? Gelo tê
îdîakirin ku çekên kîmyayî hatine bikaranîn?
Çawa tespît kirine? Pevçûn çawa çêbûye, ma
vana bi rengekî xafil hatine nêçîrkirin,
peşî kê êrîş kiriye, vana êrîş kirine an
wana êrîş kirine? Van hevalan ji ku derê ne?
Ji alî Îranê, ango ji çar parçeyan jî hene.
Gelo li Îranê tiştek heye, pevçûn hene? Ma
PJAK hinek êrîşên Îranê weke ku li hemberî
xwe hatibin kirin dinirxîne? Ez ji bo
qaçaxçiyan dibêjim, ma vê yekê li hemberî
xwe dinirxîne?
Siyaseta her du welatan
ne yek e. Siyaseta Îranê pir cewaz e. Wê
Îran bi rengekî cidî êrîş neke. Li gorî xwe
siyasetek wê heye. Gelo hatina Beşar Esad a
Tirkiyê û daxûyaniyên ku daye çawa têne
nirxandin? Tê gotin ku wê Sûrî û Îran jî
têkevin rêya çareseriyê, ne wisa ye? Gelo
Surî amade dikin ji bo tiştekî bide Kurdan?
Gelo li her deveran
hene û li her alî xwe bicih kirine? Ma li
Cûdî, li Oramar û li her der hene? Herî zêde
li Başûr in an li Bakûr in? Belavbûn li her
dû aliyan jî heye. Ma li heremê hinek tiştên
balkêş hene? Ma nexşeya rê hîn jî nehat
dayîn? Ma ji dozgeriyê û ji miduriyetê
bersivek nehat?
Gelo çalakbaziyên
(eylemlilik) gel li herêmên diyar kom bûne,
yan li her alî belav bûne? Ez jî texmîn
dikim ku li her alî belav bûne. Ango li her
alî zanebûneke siyasî heye. Li Mûşê gelek
pêşketin hene, ne wisa ye? Rewşa Bêdlîsê
cûda ye. Lîstokên ku li wê derê tên lîstin,
bi rêya tekelan tên lîstin. Ma gelê Bêdlîsê
fêm kiriye ku ti suda van tekelan jê re
nîne? Wer xuya ye ku Bêdlîs hîn nû wan
lîstokên ku li hemberî wê tên lîstin fêm
dike.
Hevalek ji girtîgehê
nameyek şandiye. Navê wî Latîf Sonmez, ji
girtîgeha Semsûrê (Adıyaman), nameyek xweşik
e. Dibêje “hûn Andrew Mango dizanin. Ew di
mijara Tirkiyê de, bi taybetî di mijara M.
Kemal de ji alî Tirkan ve jî û ji alî
Serfermandarî ve jî weke otorîteyek tê
pejirandin. Di van rojên bihurî de ev pirs
ji Andrew Mango hatiye kirin. ‘gelo hûn
derbarê vebûna demokratîk de çi difikirin?’
û Andrew dibêje ‘vebûna Kurd pêdivî û
berdewama regeza (ilke) şoreşgeriyê ya
Atatirk e” …Di nameyê de nirxandin dirêj in
û dewama wan heye.
Ez Andrew Mango
dizanim. Lê min qet wî nexwend. Lê belê min
heman nirxandin berî niha kiribû. Min gotibû
ku ramana rasteqîn a M. Kemal cûda ye. Yên
niha dibêjin em Atatirkparêz in (Atatürkçü),
lê çi têkiliya vê yekê bi Atatirk re heye?
Vana Atatirk jî nas nakin.
Xeta rasteqîn a M.
Kemal ne weke xeta yên ku niha ji xwe re
dibêjin em Atatirkparêz in. M. Kemal di
dîroka 10 Sibat 1922de xweserî aniye ziman û
ramanên wî hene. M.Kemal, weke hinek kes
dibêjin, ne dijminê Kurdan e. M. Kemal ne
mirovê Îngilîzan e. Bêhtir wî û Lenîn name
ji hev dû re dişandin, bi rêya xwe spartina
Lenîn, dixwest bimîne. Bêhtir bi rêya xwe
spartina Sovyetan, dixwest vê tekoşînê bide
meşandin. M. Kemal di tekoşîna xwe de xwe
nespart Îngilîzan. Dizanîbû ku eger xwe
spartiba Îngilîzan, wê nekaribûya ewqas
serkeftî bûya. Fewzî Çakmak, Îsmet Înonu û
vana bi navê Îngilîzan tevdigeriyan û vana
mirovên Îngilîzan in. Vana M. Kemal bi
siyasetên Îngilîz girtin çemberê. M. Kemal
hincirandin (yıpratmak) û ew pasîf kirin. Li
derdora M. Kemal çend hevalên wî yên ji dil
hebûn weke Alî Fuat Cebesoy û Fethî Okyar ku
karîbû ji wan bawer bike. Fevzî Çakmak û
Îsmet Îonu li gel Îttîhatgiran M. Kemal
pasîf kirin. Reşkujiya (suikast) Îzmîrê dane
kirin. Provakasyona Şêx Seîd bikar anîn û
piştî vê provakasyonê Musilê girtin. Van
polîtîkayan bi tevahî polîtîkayên Îngilîzan
in. Îngilîzan bi vî rengî polîtîkayên xwe
pêk anîn. Îngilîzan bi rêya Fevzî Çakmak,
Îsmet Înonu û Îttîhatgiran Tirkiyê xistin
bin kontrola xwe. Û rewş heya roja me ya
îro hat. Di nava artêşê de hinek serbazên
(subay) weke Cemal Madanoglu hebûn ku bi
rastî jî demokrat bûn, demokrasîyê dizanîn û
hezm dikirin; hinêk meylên çepgir yên vana
hebûn. Lê li holê ye ka çi ji vana hat. Ev
xet hîn ji salên 1920an û vir ve dora M.
Kemal dorpêç kiriye, çembera wî teng kiriye
û ew bêbandor kiriye. Ji xwe ew reşkujiya li
hemberî M. Kemal hate kirin, ji ber vê yekê
ye.
Heman polîtîkayên
Îngilîzan paşê jî dewam kirin. Tansû Çîller
heya 1992 qet li naverastê tunebû, nedihat
zanîn. Ji nişka ve ew anîn ser Partiya Rêya
Rast(DYP). Demirel mirovê Emerîkayê ye. Bi
rêya Demirel Tansû Çîller, ku sixureke CIA
ye, kirin Serokwezîr. Û ji xwe ew buyera
pêxistina çirûska kesk (yeşil ışık) jî wê
demê çê bû. Ango sixureke CIA kirin
Serokwezîra Tirkiyê û Tirkiyê jî bi rêya
pêxistina çirûska kesk, radestî wê kirin. Û
bi wê ve dane girêdan. Tê zanîn ku Çîller
ji salên 1960 û vir ve sixura CIA ye.
Îngilîzan ji Çîller û Dogan Gureş re gotin “
me ji we re çirûska kesk pêxist, hûn dikarin
biçin ser Kurdan.” Çiller û Dogan Gureş di
salên 1990 de zilma neditî ya dîrokê li
hemberî Kurdan kirin. Bi hezaran bûyerên
kiryarên wan nediyar (faili meçhul) kirin û
bi hezaran mirovên bedew kuştin. Ergenekon
mînaka herî bixof a vê yekê ye. Di navbera
Kurdan û Tirkan de dijminahî afirandin. Di
serî de karsazên (işadamı) Kurd, destûr dan
gelek bûyerên kiryarên wan nediyar. Ji
Çiller re gotin “em desteka bêsînor didin
we, û hûn çi bixwazin bi Kurdan bikin.”
Çiller jî hêza Emerîka, Îngilîstan û dewletê
girt pişt xwe û bi vî rengî li hemberî
Kurdan her cûre pêkanînan kir. Ma êdî wê
çibe? Ma bi qasî ku Serokwezîrek sixur be,
ji vê xirabtir çi heye? Rojnameyên wê demê
jî nivîsîn ku ew sixur e. Hinek generalên
artêşê di ferqa vê yekê de bûn. Karadayi û
Kivrikoglu ne Emerîkanparêz in. Yên wveke
Karadayi û Kivrikoglu di ferqa vê yekê de
bûn. Di civînek de ku Karadayi tê de ye,
qala Çiller tê kirin û yekser wisa tê gotin
“em vê qehpikê bêbandor bikin, em wê ji hêzê
bixin û her çî zûtir em wê bişînin.” Heta
plan dikin ku Tansu Çiller bikujin û xwestin
vê planê jî bi me bidin kirin û ev bûyer bi
vî rengî heya cem me hat. Ez pir heyirîm. Me
nepejirand. Dîsa girêdayî Dogan Gureş bûyera
jehrdayînê jî heye, dixwestin jehrdayînê
bikin û ew bikin malê me.
Min axaftina Başbug di
radyonê de guhdarî kir. Başbug qala axayên
siyasî û axayên terorê dike. Ji xwe min berî
niha vê rexneyê kiribû. Vaye derbarê Şemdîn,
Çuruxaya û van de rexneyên min ên giran
çêbibûn. Başbug dibêje li herêmê axayên
siyasetê hene. Kî di pêşketina heya roja îro
ya axatiyê de rol leyîst û destek da axayan?
Kî xwest ku ev sîstem (pergal) li ser piya
bimîne? Di vê axatiyê de herî kêm bi qasî
wan para te jî heye. Rola artêşê di vê de
heye. Rola burokrasiyê heye. Artêş û
burokrasî rola sereke leyîstin ji bo ku
axkatî heya roja me ya îro pêşbikeve. Divê
artêş pêşî li xwe binêre û xwe jêpirsîn
bike. Ev heştê salên tu yê li hemberî Kurdan
zextan bikî, tu yê her cûre pêşketinên
demokratîk ên Kurdan asteng bikî, tu yê
destûr nedî ku hestên mirovane yên herî
asayî yên Kurdan jî pêşbikevin û tu yê
daxwaziya mafên mirovî biçewisînî. Ev dikare
bi navê min yekser wisa were nivîsandin ku
Ocalan bersiv dide Başbug.
Di 1920 de Îngilîstan
Fevzî Çakmak dişîne û Fevzî Çakmak tê û dibe
Serfermandar. Îsmet Înonu jî bi navê
Îngilîstanê tevdigeriya. Ev her dû bi
Îttihatgirên din re M.Kemal bêbandor dikin.
Xeta Fevzî Çakmak-Îsmet Înonu bû xeta giştî
ya Serfermandariyê. Loma artêşa niha
berdewama wê xeta van herdûyan e. Pêwîst e
mirov vê yekê baş têbigihîje. Wê destûr
nedin ku Serfermandarî derkeve derveyî vê
xetê. Di nava artêşê de hinek serbazên
demokrat hene, hebûne û hîn jî hene.
Serbazên nêzikî çepgiriyê, serbazên ku van
pirsgirêkan pir baş dizanin hene, lê vana
bêbandor in û hêza vana nîn e. Artêş hîn jî
di xeta van herdûyan de ye. Başbug jî vê
yekê pir baş dizane. Eger tu axayên siyasetê
naxwazî, divê tu pêşiya siyaseta demokratîk
vekî. Lê tu yê ji siyaseta demokratîk
bitirsî û pêşiya siyaseta demokratîk venekî,
pişt re jî tu yê bêjî axayên siyasetê hene.
Para te jî di vê yekê de heye. Li gel van
hemû tiştan, bi serde jî te kapîtalîzmê
xistiye herêmê û tu her cûre polîtîkayên
xwe bi aboriyê destek dikî. Ji bo
dorpêçkirina gel, tu her cûre desteka aborî
didî van axayan. Ma wê ev gel çi bike? Yan
wê pêşiya siyaseta demokratîk were vekirin,
yan jî wê bi vî rengî dewam bike. Tu yê wan
li kuncikekî çiya tengav bikî, paşê jî tu yê
bêjî çekan bikar neyine. Eger tu her tiştî
ji destên wan bigrî, ewê jî çekan hembêz
bikin, ku yekane rêya ku dizanin e. Eger tu
di destên wan de tu derfeteke demokratîk
nehêlî, ewê jî yekane tiştên ku dizanin wê
bikin. Eger tu pêşiya siyaseta demokratîk
venekî, mirovê li Cûdî neçar e xwe biparêze.
Ji xwe çanda ku tê de ye guncav nîne ku bi
cûreyeke din tevbigere. Ev ji bo mirovê li
Qendîlê û Zagrosê jî wisa ye. Yan wê qada
siyaseta demokratîk were vekirin, yan jî wê
dewam bikin ku çiya weke qada xwe parastinê
bibînin.
Niha ev Baykal û
Bahçeli kî ne, bi navê kî siyasetê dikin?
Ti pêwendiya vana bi Tirkan re û bi
Tirkîtiyê re nîn e. Tişta ku MHP dike ne
Tirkîtî ye. MHP Tirkîtiyeke wisa esas digre
ku ev sed sal e hatiye çêkirin. Ji wê jî
rasttir berdewama Îttîhatgiriyê ye.
Îttîhatgirî jî û Tirkîtiya Îttîhatgiran jî
ji aliyê hezên biyanî ve hatine çêkirin. Yên
ku vana çêkirine ne Tirk in jî. MHP ya roja
îro berdewama Îttîhatgiran e. Her roj mirov
dimirin. Vana mirov in. Ma vê yekê nabînin û
qet wijdana van nîn e? Ne gengaz e ku mirov
têbigihîje ka vana çawa dibin temaşevanên vê
yekê.
Ez bi salan e, heta ev
deh sal in dibêjim ku pêwîst e Akademî werin
vekirin. Lê wê jî rasterast nakin. DTP
nikare siyasetek weke siyaseta burjuwayê
biçûk derbas bike. Pêwîst e DTP bi hezaran û
bi deh hezaran kadroyan bigihîne. Ma çima
nakin? Çima DTP wisa bêpersyarî tevdigere?
Çima wisa dikin? Divê hîn bikûranîtir
bixebitin. Ji ber ku asta wan a têgihîştina
teorîk guncav nîn e li gel vê yeke. Di rastî
de hemû partiyên li Tirkiyê wisa ne. Heta
hîn paşvetir in. Haydê em bêjin DTP di nava
wan de ya herî baş e, lê dîsa jî têrê nake.
Eger dixwazin biserkevin, divê bi deh
hezaran mirovan û kadroyan bigihînin. Başbug
jî vêya ferq kiriye, nagre ser xwe , lê
tiştên dibêje girîng in. Di rastî de ev
dikare were niqaşkirin ka pergala axatiyê çi
ye û kî axatiya mezin kir, lê dîsa jî para
rastiyê di gotinên wî de heye. Min di
rojnamê de xwend, Ehmed Însel nivîsiye,
dibêje ku hemû berpirsyarî li ser milên
Ocalan hatiye barkirin. Pir rast e.
Hinek rewşenbîrên li Tirkiyê jî vê yekê ferq
kirine. Min ji bo çareseriyê fikr û ramanên
xwe ji dewletê re ragihand. Êdî, ê min,
tiştekî ku ez karibim bikin nîn e. Di
nivîsên xwe de jî min diyar kir, min got ku
ez ji bo çareseriya demokratîk tiştên ji
destên min were, dîsa jî ez amade me bikim,
lê min destnîşan kir ku di bin van mercan de
gengaz nîn e ku ez tiştekî zêdetir bikim. Ji
xwe ev di alî fizîkî de jî gengaz nîn e.
Dewlet jî hemû berpirsyariyê davêje ser min;
her wisa DTP û PKK jî tevahiya berpirsyariyê
li min bar dikin. Ev zilmek e. Zilmeke pir
mezin e. Li vê derê ez nikarim bi serbestî
tevbigerim. Tu yê di şert û mercên li vê
derê de sererastkirineke herî biçûk jî
çênekî û berpirsyariyê jî li min bar bikî.
Tu yê hem pêşiya min venekî hem jî
berpirsyariyê bavêjî ser min. Ev ne rast e.
Ez di 2005 de ji PKK û DTP re pir hêrs bûm.
Min got ku eger hûnê tekoşînê bikin, bi
rengekî rast û dirust bikin û cidî bin; yan
vî karî baş bikin yan jî dev jê berdin. Min
vana tewş (boşuna) negot. Min wê demê hem ji
PKK re hem jî ji DTP re got “ eger hûnê
nûneriya min bikin, hûn neçar in cidî bin”.
Divê PKK jî DTP jî zêdetir berpirsyarî li
min bar nekin. Û dev ji vê yekê berdin. Ew
bi xwe çi dikin bila bikin. Ez tûşî
(karışmak- wan nabim û nizanim ka wê şer
bikin, şer mezin bikin an wê radest bibin
(teslim olmak). Ev karekî wisa ye ku ew
dizanin, ji min re çi! Eger DTP û PKK
berdewam bikin ku zêdetir berpirsyarî li min
bar bikin, ezê dijûnan bidim. DTP carna bi
rengekî tûj diaxive, lê carna jî nizane
biaxive. Pêwîst e vê yekê baş têbigihîjin.
PKK bi vê rêbazê nikare gerîlayan zêdetir li
çiya bigre. Eger PKK feraseta (anlayış) nû
pêş nexe û li ser bingeha feraseta nû
hemleyên nû neke, wê nikaribe vê tekoşînê
bide berdewamkirin, her wisa wê nikaribe
gerîlayan jî li wê derê bigre. DTP jî bi van
rêbazên siyasî nikare gelê Kurd bigre. Wê ji
niha û pê ve nikaribe bi vî rengî xîtabî
Kurdan bike.
Herkes pirsgirêkê
davêje ser milên min, lê di van mercan de ez
çawa dikarim hinek tiştan bikim? Eger ezê vê
pirsgirêkê çareser bikim û alîkariya min
were girtin, divê teqez (mutlaka) pêşiya min
were vekirin. Di 2005 de ez bi rengekî tund
axivîbûm, ez naxwazim niha ji vê derê bi
tundî biaxivim. Min gotibû zimandirêjan!
Divê ev kar bi rastî û dirustî were kirin.
Eger şer jî bikin û aşitiyê jî çêbikin, divê
ev yek bi rengekî rast û dirust were kirin.
Kirina şer jî çêkirina aşitiyê jî tiştekî
wisa ye ku ew dizanin; bila her tiştî wisa
neavêjin ser milên min, ez ji vê derê
nikarim mucîzeyek ji wan re pêşkêş bikim.
Her tiştê ku ji destê min tê, min kir. Min
her tiştî nivîsî û da. Ez ji niha û pê ve
berpirsyariyê napejirînim. Divê PKK û DTP
pêwîstiya wî pêkbînin. Eger nekin ezê
bitundî biaxivim; ezê dijûnê PKKê û DTPê
bidim. Eger dewlet jî hîn zêdetir
berpirsyariyê bavêje ser milê min, ezê ji vê
derê serî hildim. Lê ezê nebim berpirsyarê
tiştên ku ji niha vir ve biqewimin. PKK jî
DTP jî nikarin serokatî bikin û nikarin vê
rola xwe bilîzin. Nikarin serokatiyên xwe
çêbikin. Bi vê armancê hewldaneke cidî jî
nîn e. Eger wisa biçe, wê dewlet bi destê
AKPê Kurdan bikişîne cem xwe û wê pêdivî bi
operasyonan jî nemîne. Pêwîst e PKK jî DTP
jî serokatiyên xwe çêbikin.
DTP di Kongreya xwe de
dikare navên nû wekî Mithat Sancar tevlî
bike. Dikare ji Kivilciman û SDP (Partiya
Demokrasiya Sosyalîst) tevlîbûn werin
çêkirin. DTP bi tevlîbûnên nû yên weke vana
dikare xwe bigîhine pêkhateyek (yapı) ku
tevahiya Tirkiyê û herkesî bigre nava xwe.
Divê teqez di meha
Cotmehê de hinek pêşketin çêbibin. Divê
pêngavên berhember (karşılıklı) werin avêtin.
Her wisa muzakere û diyalog çêbibin. Divê
teqez di Cotmehê de muzakereya demokratîk
were kirin. Egere muzakereya demokratîk
çêbibe, wê çareserî pêşbikeve. Ma çima ji
muzakereyê ditirsin? Bila werin cem hev,
pirsgirêkê muzakere bikin û çareseriyê
pêkbînin. Ma çima mirov xwe ji vê yekê
vekişîne û jê bitirse? Bila meclîs jî wisa
ji bo gevezetiyê kom nebe, bila pirsgirêkê
bi berpirsyariya xwe pêşwazî bike, bi vî
awayî nîqaş bike û hevdu bi xayîntiyê
tewanbar (sucbar) neke. Bila feraseta
siyaseta weke ‘nizanim te vî got, te vê kir;
nizanim te jî vî got û vê kir’ biterikînin.
Muzakere wê di heman demê de zelal bike ka
kî alîgirê neçareseriyê û kî alîgirê
çareseriyê ye. Eger muzakere çêbibe wê diyar
bibe ka kî aşitiyê dixwaze û kî şer dixwaze;
ka kî edaletê dixwaze û kî bêdaletiyê
dixwaze; ka kî alîgirê bûyerên kiryarên wan
nediyar e û kî alîgirê huqûqê ye; ka kî
alîgirê Tirkiya tari ye û kî alîgirê
welatekî ronî ye. Eger muzakere çêbibe wê
maskeya yên aşitî û çareserî naxwazin bikeve.
Eger muzakere çêbibe wê ronî bibe ka kî
alîgirê serxwebûna tam e. Her wisa wê
derkeve holê ka kî Emerîkanparêz e. Belê,
eger muzakere û aşitî çêbibe wê stêrka
Tirkiyê li Rojhilata Navîn bibiriqe. Û wê
Tirkiye bibe model. Pêşiya min vekin, ez jî
maskeya yên aşitî û çareseriyê li Tirkiyê
naxwazin, bixim. Bila diyar bibe ka kî
alîgirê çareserî û biratiyê ye. Wê demê
bihêle bila gelê Tirk derbarê min de biryara
xwe bide.
Wê bi muzakereyê
lihevhatineke civakî çêbibe. Û bi
lihevhatina civakî wesfên demokratîk ên
civakê zêde bibin. Lihevhatina civakî bi
sûda herkesî ye, wê herkes jê qezenc bike,
wê civak qezenc bike. Ji xwe regezên
mislimantiyê jî vê yekê pêwîst dike,
biratiyê pêwîst dike. Her wisa hemû felsefe
û regezên ku armanca wan misogerkirina
lihevhatina civakî ye jî vê yekê pêwîst
dikin, lihevhatinê pêwîst dikin.
Em muzakere û diyalogê
çêbikin, em her tiştî bi rengekî eşkere
nîqaş bikin ka kî cûdaxwaz e û kî nîn e, ka
kî terorîst e û kî nîn e. Wê demê wê diyar
bibe ka vana çiqas fanatîk in, çiqas
nijadperest (ırkçı)ın, û çiqas faşîst in. Ma
ji vê rêyê hêsantir çi heye? Em her tiştî
gotubêj bikin. Bila gel biryar bide ka kî
cûdaxwaz e. Ramanên min eşkere ne, li holê
ne. Çawa dibe ku ez dibim cûdaxwaz? Bila
werin em li pêş herkesî, li pêş tevahiya
Tirkiyê nîqaş bikin, bila diyar bibe ka kî
cûdaxwaz e. Divê li ser vê mijarê baş were
sekinandin. Wê demê gel ji bo min çi bêje,
ez razî me. Niha vana çima direvin? Çi
pêwendiya vana bi Tirkitiyê re heye? Ez
Tirkan nas dikim, siyaseta wan jî ne wisa
ye, exlaqê wan jî ne wisa ye. Tirk siyasetê
bi vî rengî nakin. Tirk siyaseta cûdaxwaz
nakin, ev ta ji 1071 û vir ve wisa ye.
Îro roja dawî ya
agirbestê ye. Gelo ti daxuyanî heye? Gotibûn
heya ku cejin biqede. Îro dema wan qediya.
Ji Cotmehê re hefteyek maye. Divê ev yek
hefte baş were nirxandin. Divê di nava
hefteyekî de panel werin çêkirin yan jî ji
çapemeniyê re daxuyanî werin dayîn. Divê
were gotin ku pir berpirsyarî li milên
Ocalan hatiye barkirin. Bi daxuyaniyên ku wê
bêne kirin, ew barê li ser min bi vî rengi
wê bê sivikkirin.
Em ketin rojek wisa ku
ji her cure pêşketinan re ducanî ye (gebe).
Emê hemû bi hev re bibînin ka wê çawa
pêşbikeve û wê çawa were çareserkirin.
DYE(Dewleten Yekbûyî yên Emerîka) ji AKPê re
dibêje çareser bike. Lê AKP pirsgirêkê hîn
nizane. Serokwezîr hinek fêm kiriye lê AKP
nizane ka wê çawa bimeşe. DYE çareseriyê
dixwaze, lê pêkhateyek wisa faşîzan heye ku
nizane ka wê çawa çareser bike. DYE nizane
tiştekî çep bide kirin, ji ber ku pêkhateya
civakî ya AKPê guncav nîn e li gel vê yekê.
Ji xwe eger bibe jî bi darbeyê nabe. Rewşa
hikumetê li holê ye. Di vê rewşê de dikare
çi bibe? Dibe ku her tişt bibe.
Wer xuya ye ku vê
pêvajoyê bi tevlîbûnan derbas dikin. Di van
deman de tevlîbûn zêde bûne. Tevlîbûn zêde
ne, ne wisa ye? Êdî ew dizanin ka wê çawa
şer bikin, ka wê çawa aşitiyê çêbikin. Wê
wisa weke di dema min de despê kir jî nebe.
Niha hezar qat zêdetir derfetên wan hene. Û
li her deveran hene. Ez nizanim ka wê
serhildanên bajaran çêbibin yan şerê gelêrî
çêbibe. Lê ezê nebim berpirsyarê tiştên
biqewimin.
Pirsa tendurîstiya min
tê kirin. Bi rêya kirina pirsa rewşa
tendurîstiya min nabe. Rewşa min a vê derê
diyar e. Li derve şer tê meşandin, wê encama
wî li vê derê biteyise (yansıma). Wê
pêdiviya şerê li der ve tê kirin were
pêkanîn û encamên wî li vê derê li min
biteyise. Divê rewşa min bi vî awayî were
girtin dest û wisa were nirxandin.
Ji niha û pê ve wê
dewam bikin ku demekî bi ser PKK û Kurdan de
biçin. Wê demekî vê yekê biceribînin. Lê
belê wê nikaribin di vê yekê de biserkevin.
Û gengaz nîn e ku serkeftinê misoger bikin.
Min dizanin û min nas dikin. Dizanin ku ezê
Kurdan nefiroşim. Ma êdî tu li benda çi yî
ku ez bikim? Rewşa Kurdan li holê ye. Ez
Kurdan nafiroşim, ez mafên Kurdan nafiroşim.
Ma wekî din ez çi bikim? Min rêya çareseriyê
nivîsand. Diyar e dewlet niha lêdikole. Ez
ji axaftinên Serokwezîr têdigîjim ku
xwendiye û dinîrxîne. Nivîsên min û ramanên
min digrin û weke dixwazin wan bikartînin.
Tiştên ku îro dibin
eynî weke yên salên 1920 in. Bi qasî
dinyayê çek dane Kurdan. Wê çil milyon
Kurdan bi Tirkan re bidin şerkirin. Ma
nikarin vê yekê bibînin? Tirkiyeya ku bi çil
mîlyon Kurdan re şer bike, wê çawa yekpare
bimîne, wê çawa dabeş nebe? Dema ku ev yek
ewqas eşkere ye, çawa nayê ditin? Ha ji te
re heman rewşa salên 1920.
Di destên Talabanî û
Barzanî de gelek derfet hene. Bi qasî ku
nikaribe bi dema berê re were berawir (kıyaslama)kirin,
derfetên wan hene. Lê belê van derfetên xwe
bikarnaynin. Ji ber hinek endîşeyan
bikarnaynin. Û nikarin hinek tiştên nû jî
pêşbixin. Em li vê derê gelek tiştan
pêşdixin; em ji bo yekîtiya Kurdan gelek
çareserî û pêşniyar pêşkêş dikin. Xwe weke
siyasetmedarên pir fênek û pir baş
dinirxînin, lê di rastî de ne wisa ye. Di
rewşa rebeniyê de ne. Nikarin vana jî bigrin
û binirxînin. Li wê derê jî gelek
jihevdeketin tên jiyîn, partiyên wan ji hev
dikevin. Gelek partiyên muxalif derketin
holê. Bila her du jî bi diqet tevbigerin.
Li vê derê yên dibêjin
ku ji bo Kurdan têdikoşin, her ku tengav
dibin baz didin cem Talabanî û Barzanî û xwe
dispêrin wan. Ji wan pirs dikin û dibêjin ka
em çi bikin û hûn çi pêşniyar dikin ku em
bikin. Lê weke Tirkiyê, ew jî girêdayî
Emerîka ne, bi vî rengî her tişt dubare
dubare vedigere Emerîka. Emerîka weke ximbil
(kukla) her du aliyan jî dide leyîstandin.
Her du jî bi rêya xwe spartina DYE, hewl
didin li ser piyan bimînin.
Divê herkes siyaseta bi şêwaza kevn li dû
xwe bihêle. Emerîka jî Gladyoyê, ku bi
salane destek didayê, berda. Emerîka jî
înfazên bi şêwaza kevn û rêbazên wêke Gladyo
terikand. Emerîka ji bo vê Gladyoyê berê
digot ‘zarokên me’. Digot ‘zarokên me çi
dikin?’ Niha jî dibêje ‘zarokên me mezin
bûn, bila li ser lingên xwe bimeşin, dikarin
bimeşin.’ Lê belê Tirkiye nikare bi tena
serê xwe bimeşe, nizane bimeşe. Hûn li
Tirkiyê ketine nava bîrdoziyeke paşverû. Hûn
ketine nava çar lîqan (batak) weke
zanistperestî (bilimcilik), olperestî
(dincilik), regezperestî (cinsiyetçilik) û
netewperestî (milliyetçilik). Paşê jî hûn
nikarin li ser piyan bisekinin.
Min dewletê hîn ji
nêzîktir ve nas kir. Her wisa em bûn xwedî
gelek ezmûn (tecrube). Ez biratiya Kurdan û
Tirkan diparêzim. Ez bi rastî jî dixwazim vî
şerê bêwate biqedînim, ez dixwazim van
mirinan bidim sekinandin. Divê van tiştên ku
ez dibêjim bi zimanekî guncav bi navê min ji
raya giştî re bêne ragihandin. Min
maqaleyeke Kojîn Karatanî xwend. Ji bo
civakê têgehek (kavram) bi navê
antî-kanserolojen bikaraniye. Pir rast e.
Min berî niha Karatanî qet nexwend, lê min
vê têgînê (ifade) weke xwe berê niha
bikaranîbû. Kesekî girîng e. Min maqaleyeke
wî di Kovara Ekspres de xwend. Fîlozofekî
Japonî ye. Ramanên wî yên girîng hene. Lê
kêm in. Dibêje ku ji bo başkirina civakê
pêwîst e şanikên (hücre) antî- kanserolojen
werin afirandin, pir rast e. Min jî vê
civakê şibandibû kanserolojenê. Û ji bo
rizgarbûna ji vê yekê jî min tiştên berfireh
nivîsand. Karatanî xwe gîhandiye ramanên
girîng û tespîtên girîng kiriye, lê ramanên
min ji ramanên Karatanî pir zêdetir berfireh
in. Min di Beşa Çaremîn a Parêznameya xwe de
nirxandinên hîn berfirehtir kir. Min li wê
derê hîn bikûranîtir nivîsiye.
Ji bo Marks jî herî
dawî ez gihîştim vê nirxandina nû, ramana
min a ku herî dawî min xwe gihandiye ev e:
serhildana gundiyan a eşqiyatiyê çi be,
serhildana karkeran a li hemberî kapîtalîzmê
jî ew e. Rewşek ku vêya derbas bike nîn e.
Eşqiyatiya gundiyan û eşqiyatiya bajêr heman
tişt e. Eşqiyatiya gundiyan cihê xwe ji
eşqiyatiya bajêr re hêştiye.
Eger AKP pirsgirêkê
çareser neke, wê têkbiçe. Ferîd Zekeriya ku
nivîskarekî Emerîkî ye destnîşan kiriye ku
pêwîst e Emerîka di her mijarî de, di serî
de jî di mijara Afganîstanê de, êdî ne
şîddetê, lê rêbaza îknakirinê bikarbîne. Ji
xwe Obama heye, êdî ez nizanim ka wê çi
bikin.
Diyar e, RAND
Corporation, ku saziyeke ramanî ya Emerîkanî
ye, destnîşan kiriye ku li Emerîka komek
heye ku dixwaze, piştî ku Emerîka xwe ji
Îraqê vekişîne, Tirkiye mudaxeleyê Başûr
bike û eger were xwestin ku mudaxeleya
Tirkiyê li Başûr were asteng kirin pêwîst e
li hemberî PKKê destek ji Tirkiyê re were
dayîn. Yanê wê dagir bikin? Dibe ku bibe. Ew
komek wisa ye ku li Emerîka vê yekê dixwaze.
Berê jî hebû.
Nameyên ku ji
girtîgehan ji min re hatine hene. Ji Încî
Roj penc name hatin. Jineke balkêş e. Pêncî
salî ye. Jineke Tirk e. Tê gotin ku bi
hevalên li girtîgehan re binakok e. Ez ji
Încî Roj re vî tiştî dibêjim: ew dikare di
her çar mijarên bîrdozî (regezperestî,
olperestî, netewperestî, zanistperestî) de,
ku min qala wan kir, lêgerîn û lêkolîneke
berfireh bike. Ez jê re pêşniyar dikim ku
wan nameyên xwe yên berê jî sererast bike û
bike pirtûk. Letîf Sonmez ji girtîgeha
Semsûrê ye. Baş e, dikare lêhûrbûnên xwe
berdewam bike. Nameyek ji girtîgeha Erziromê
heye. Ez ji hemûyan re silavên xwe dibêjim.
Name ji girtîgeha Kandira heye, ez silavên
xwe dibêjim. Ji girtîgeha Bakirkoy nameyek a
Gonul Erdogan heye. Vana komeke 21 kesî ne.
Ez ji hemûyan re silavên xwe yên taybet
dibêjim. Berî niha hevalek ji vê girtîgehê
name şandibû. Her wisa, Mesîl Demiralp ku
neviya Xalid Begê Cibranî ye. Min nameyên
Faik Taç ji girtîgeha Tekirdag, Mahmut Aba,
Mahsum Qehreman girt; û her wisa min nameyek
Adanmiş girt, min girîng dît. Ji malbata xwe
sê kes wenda kiriye, malbateke welakparêz e.
Ez ji van hemuyan re silavên xwe dibêjim.
Min nameyên we girt, ez girîng dibînim.
Pirtûka ku herî dawî ji
min re hat dayîn, pirtûka bi navê Dîroka
Têgehan (Kavramlar Tarihi) e. Wekî din
pirtûk nehat dayîn. Ez silavên xwe ji gelê
me yê li Geverê re, ji gelê me yê li
Colemergê û li Wanê re û ji gelê me yê li
Bedlîsê re dibêjim.
Rojbaş
Ji herkesî re silav
23 Îlon 2009
:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::
