|
Nergiz Welat
Di dîrokê de jin
her tim bûye xwedî afrînêriyeke mezin. Dîsa ya
ku bedêlê herî mezin dayî, êşên mezin kişandî û
di jiyanê de zor zehmetî kişandî ye jî jine. Ji
xwe re, bala xwe bidinê çendî sûsrete ku jin di
heman demê de ji hemû bedewîyên xwezayî û
mirovane jî bêpar hatiye hîştin. Helbet em niha
nikanin li vir qala tû mafî bikin. Ji ber ku di
astekî herî bilind de jin ji hemû afrênêriyên
xwe yên jiyanî û xwezaya xwe ya bedew hatiye
dûrxistin. Di roja me ya îro de jî sînorên wê
tenê nava çar dîwarên malêye. Ger em binêrin
heta di hindek kêliyan de mafê wê yê gotinekê jî
nayê hîştin û ew weke mirov nayê dîtin û nayê
hesibandin. Helbet jiyana mirov tevî van hemû
neheqiyan heta roja me ya îro hatiye û di her
radeya jiyana mirovan de jin di astekê de hatiye
bi destgirtin. Jina ku di sîstema neolîtîk de
weke xwedawendek û berpirsyarê hemû jiyanê bûye,
piştî dawî hatina jiyana komîn a neolîtîkê
sîstema jiyana mirovan bi tevahî hatiye gûhertin.
Ya ku ji van hemû guhertinan herî zêde bi bandor
bûye jin e. Ji ber ku jin êdî di asteke cûda û
pir bi êşde lê tê tamaşekirin. Pir caran jin
weke lawirekê li firoştgehan hate firotin.
Hindek caran jî ew mehkûmî xwekuştinê kirin.
Dîsa di saziya malbatê de mîna ku nîne lê hate
tamaşekirin. Divê tu carî neyê jibîrkirin ku
pergala sermayedar jin mîna reklaman dide
bikaranîn û sermaya xwe li ser pişta jinê zêde
dike.
Bi taybet vê
rewşê xwe li nava gelê Rojhilata Navîn da pêş û
berbiçavbû. Di heman demê de li Başûrê
Kurdistanê heta niha jî ev rewşa tê jiyankirin.
Helbet sedemên van yên dîrokî û pir kûr hene. Ji
ber gelê Kurd bi salan e ji jiyaneke azad, mafê
axaftina bizimanê xwe yê zikmakî dûr e. Di roja
me ya îro de her roj hestên wî yên azadiyê tên
tunekirin. Jin jî ji êşa ku gelê Kurd dikêşe ne
dûre û heta jin herî zêde nesîba xwe ji
neheqiyan girtiye. Rewşeke gelekî bi êş e. Di vê
rewşê de ma wê rewşa jinê çawa be? Di dîroka
mirovahiyê de gelê Kurd ji her mafê xwe hatiye
dûrxistin, koçberkirin, qirkirin, dagirkirin û
niha jî çand û zimanê wî tê bêparkirin. Bê guman
jina Kurd gelek hewildan pêşxist lê belê hîna jî
fêdekartiyeke pir mezin û berpirsyariyeke dîrokî
ji jinê tê xwestin. Ji ber ku jin di bingeha xwe
de ne bê çareye. Lê belê pêlên azadiyê her gavê
di dil û mejiyê wan de bû, hema bêje ew henaseya
jiyaneke azad hertim mîna stêraka di bin
ronahiya heyvê de vedibriqî nûjen bû.
Lê birastî jî
jin divê êdî lêgera xwe ya ji azadiyeke bi romet
re derxe ser dika dîrokê. Divê ji hemû şêweyên
ku pergalê bi wan dene daqurtandin û li gora xwe
çawa dixweze welê bikar tîne re xalê deyne. Divê
jin bi pergalê bide hîskirin ku ne zeviye, kî
çawa bixweze wê li gora xwe bajo û tiştên ku
dixweze biçîne. Mafê tu kesî nîne ku jinê ji
cweher û bedewbûna wê bêpar bike. Divê êdî
hişyariya ku pergal xwe li ser navê exlaq û
zagonan li ser malbatan ferzdike derxîne
zelaliyê. Ji ber ku di dîrokê de jî hatiye dîtin
ku jina Kurd qabilîyeta xwe ya avakirina exlaqê
civakê heye. Zilam yanî pergal nikare bêje ez ê
zagona malbatê diyarbikim. Ji ber ku di xwezaya
jinê de ew rêgez heye.
Exlaq rêgezê
rêvebirina jiyana xwezayî ya mirovan e.
Tirajediya di roja me ya îro de tê jiyankirin
mijara lêkolînê ye. Her roj ji destê pergala
dagirker jin agir berdidin bedena xwe û xwe ji
holê radikin. Divê ku jin tû carî ji bîr neke ku
zilam hertim ji jina bihêz ditirse û wêna mîna
asteng li pêşiya xwe dibîne. Derdikeve û bêyî ku
şerm bike, dibêje ku jin xwe bixwe kuştiye; çawa
wîjdana te dipejirîne tû mafê xwe dibînî û li
ser jinê diaxivî; ma qey tu nizanî ku tu jî
berhemê hişmendiya desthilatdariyê ye û qet mafê
te yê peyvekê li ser jinê axaftin, tuneye.
Helbet ev hemû
berhemên poltikaya pergala desthilatdariyê ya
tûnekirin û qirkirina li ser jinan e. Ji derve
dihêle, çi gotin tên berdevê wî hajayî jin
dibîne. Lêdide, biçûk dixîne, tecawiz dike,
tacîz dike û piştre jî derdikeve dibêje ku jin
ji bêçaretiyê xwe şewîtandiye û wê bi bê
exlaqiyê tewembar dike. Heyî xapînok; gava te ev
tişt hemû bi serê jin de meşandin û jin xwe ji
ber ketxwariya we şewîtand, ew dem bi kîjan mafî
tu dibêjî ku wê bê exlaqî kiriye û xwe
şewîtandiye. Ew dem pêwîstnake ku agir berdêyî,
ji xwe berê te rewşa wê aniye rewşekî
şewîtandinê. Li beramberî van hişmendiyan hemû,
divê jin di serî de xwe zane û perwerde bike. Di
heman demê de yeketî û hestên xwe bikin yek û
bêjin ji bûna em çanda tecawizê têkbibin û
tekûşîna azadiyê bilindbikin, bimeşin.
|
