|
|
Pêşenga jinên
Kurd; Besê Anûş
Demhat TOLHİLDAN
 Besê
Anûş yekemîn jina Kurd a ku di tekoşîna azadiya
gelê Kurd de jiyana xwe ji dest dayî, bû nîşana
gerîlayên jin ên Kurd. Ji bo dîroka Kurdistanê
xwedî cihekî hêja ye û nayê ji bîrkirin
Yekemîn gerîlaya
jin a Kurd Besê Anûş, netenê ji bo têkoşîna
azadiya Kurd, ji bo dîroka Kurdistanê xwedî
cihekî hêja ye û nayê ji bîrkirin. Di demek
Kurdîtî qedexe bû û behsa tu mafê jinan nedihat
kirin, jina Kurd a yekem xwe bi rê xist, di
pevçûna sala 1981’ê ya bi leşkerên tirk re pêk
hat de jiyana xwe ji dest da. Hevalên wê, piştî
salan ew vegotin…
Nakokiyên
zêde
Besê Anûş sala
1961’an de li gundê Esmapûrû ya navçeya
Bazarcixa Gurgumê ji dayik bûye. Rewşa aborî ya
malbatê asayî bû. Gava Besê hîn zarok bû,
malbata wan koçî Bazarcixê bûn. Ji ber wê demê
zêde şensê xwendinê yê zarokên keç tune bû, Besê
heta refa yekem a dibistana navîn xwend. Di
temenê biçûk de dizewice, lê dest ji
berpirsyartiyan bernade. Piştî li gelek cihan
xebitî, vê carê dest karê terzîxaneyan kir.
Salên ciwantiya Besê, li rastî salên ku ba û
bahoz li cîhanê diherikîn hat. Besê Anûş, wek
jinek, Kurdek û elewiyek, nakokiyên wê pir
zêdetir bûn. Di salên 1970’yan de, cihek ku
yekemîn car malovanî ji Tevgera Azadiya Kurd kir
Bazarcix bû. Li wir nakokiyên Kurd-tikr û
elewî-sunnî di asta herî jor de bûn. Van
nakokiyan di demek nêzîk de Besê bi tevgera
ciwanên Kurd a li Kurdistanê PKK’ê da naskirin.
Ev ciwan di nava gel de wekî ‘Apocî’ dihatin
nasîn. Di dema avakirina PKK’ê de, Besê jî wekî
hemû kadroya gund bi gund digere û ji wana re
behsa nasnameya wan a rast dike û dest bi
rêxistinkirinê dike.
Jinan bi
rêxistin kir
Di demek kin de
Besê Anûş ji ber xebatên xwe yên bi taybet di
nava jinan de dimeşand hat naskirin. Fedekariya
di dema xebatê de dikir, ji aliyê herkesê ve hat
dîtin. Vê yekê jî Besê Anûş navdartir dikir.
Apoger jî di demek kurt de li Bazarcix û
Kurdistanê bi bandor dibin. Zextên piştî derbeya
12’ê Îlonê dest pê kirin, berê xwe dan tevgera
Apoger jî.
Di nava kesên ji
aliyê leşkeran ve dihatin lêgerîn Besê Anûş jî
hebû û ji ber wê jî berê xwe dide herêmên bejahî.
Besê ji çiyan qet ne biyanî ye, li wir jî
xebatên bi fedekarî dimeşîne. Besê ji ber ku di
temen de ji hevalên xwe mezintir bû, tecrûbeyên
xwe ji wan re dibêje.
Gerîlayek wê
demê bi Besê re jiyankiriyê wiha behsa rojên
destpêkê ya naskirina wê dike; “Rojek serê sibê,
demjimêr 04.00 min Besê dît. Ji temenê wê min
mezintir bû. Mezinahiya çavên wê bala min gelek
kişand. Pir xweşik bû.”
Çiyayan
xweşik bikin
Besê wekî di
jiyana bajaran de, li çiyayan, di nava gerîlayan
de xwedî disîplîn û bername bû. Bi taybet jî di
warê nobetê de pir baldar bû. Dema diçû gundan,
tu carî bê nobedar nedibû û ev bûbû wekî rêgezek.
Hevalek wiha behsa vê taybetmendiya wê dike: “Ez
ji serdestiya Besê ya li jiyanê pir bandor bûm.
Her çendî nû bû jî, lê têkiliya wê bi jiyanê re
danî pir Kevin bû. Her tim ji hevalan re digot
ku “divê em li çiyayan jiyanê xweş bikin.”
Besê Anûş di
heman demê de yek ji fermandarên jin bû û digot
“divê jin bi xwe, xwe li ser lingan bigirin.”
Anûş pir girîngî dida perwerdeya gerîlayan,
jixwe her tim digot; xeyalên min ewe ku, piştî
azadbûna Kurdistanê perwerdekirina jinane. Besê
di bihara sala 1981’an de di pevçûna li gundê
Musolar ê Bazarcixê de jiyana xwe ji dest da.
Besê Anûş yekemîn jina Kurd a ku di tekoşîna
azadiya gelê Kurd de jiyana xwe ji dest dayî, bû
nîşana gerîlayên jin ên Kurd. Zîlan, Nûda,
Zekiye, Ronahî, Bêritan, Bêrîvan, Şîlan, Viyan,
Sorxwîn, Zeynep, Nûcan û bi sedan jinên Kurd ên
gerîla li ser şopa wê meşiyan û çûn…
|
