|
|
Jin her sal 8’ê
Adarê bi dilşahiya biharê û bi coşa azadiyê di
qadan de pîroz dikin. Çalakiyên ku tên
lidarxistin di warê dewlemêndiya giyan û raman
de, nîşan didin ku çawa cîhanek cuda biderfet e.
Herwekî rengên cuda yên ku bi dengên azadiyê pêk
ve pêşdikeve yê cîhana jinên azad e. Sedem
berîkirin û azweriya ji azadiyê re ye ku jin
ewqas xwedî li vê rojê derdikevin. Jin ji ber
ku di her alî ve lewaz hatiye hiştin, di warê
giyan, raman û beden de zextên kûr ên koletiyê
li ser hatiye domdarkirin. Em her roj dibin
şahid ka gelo di şexsê jinê de jiyan çawa tê
xilaskirin. Em dibînin ku dubendiya reş-spî li
ser jinê tê ferzkirin kirin. Hin kes guh lê
didin lê hin kes jî ne di xema wê de ne. Lê belê
di cewherê xwe de cîhana jinê gelek bi reng û bi
jiyanî ye. Di zimanê Kurdî de “jîn” – jin (jin û
jiyan) vê rastiyê tîne bîra me û jiyanî dike.
Weke ku tê zanîn ev rastî îro hatiyê
berovajîkirin. Kirdeya bingeha jiyanê jin,
hatiye bireserkirin û azadiya civakê hatiyê
şikandin. Derûnê cîvakê hatiye serûbin kirin.
Kuştinên ku di bin navê hezkirin û evînê de tên
kirin laşê mirovan dihilperîne, diyardeya
mirovbûnê bi mirov re dike di nava jêpirsînê de.
Ev hezkirinek çawa ye ku bi şiklekî hovane
mirovan dikuje? Bav, bira, yar, mêr, xizm û hwd.
li ser navê namûsê kujartiyê dike. Di raya giştî
de mînakên vî pir in û her roj di rojevê de ye.
Çerxa zilamên serdest wisa ye ku yan bi xwe
dikuje yan jî ber bi mirinê ve rê dike.
Çima rastiyekî
wisa? Mirov vê ji xwe ne pirse, nabe. Bingeha
hemû pirsgirêk û di encamên van pirsgirêkan de
zihniyeta zilamên dagirker heye. Ji dîrokê heta
roja îro realîteyeke wisa heye. Ev zihniyeta
tinekirinê, ne tenê bi jiyana civakê re
bisînordar e. Rê li ber tinekirina hemû zindiyan
û xwezayê vedike. Serdema modern (modernîta
kapîtalîst) bêtarên ku di warê xwezayî û çêkirî
de tên jiyankirin dide diyarkirin ku nikare
çareseriyê hilberîne. Çavkaniya xwe jî ji
sîstema şer diafrîne û pêşnuma nukler pêşdixine
digire. Bi taybetî jî li hemberî civakê bi
aktîvîteyên çanda pîspayiyê pêşdixin, pirsgirêk
weke xirbe dikin ku mirov nekaribe di bin de
derbikeve. Ji bo jinê jî ev hîn trajêdî ye. Di
warê xirabiyê de her gavavêtineke jinê weke meta
tê bikaranîn. Rêberê me li hemberî vê sîstemê
sîstema alternatîf (Paradîgmaya Demokratîk,
Ekolojîk ya Azadixwaziya Cinsiyeta Civakê)
pêşxist û bingeha çavkaniya ku pirsgirêkan
pêktîne zihniyeta bi hezar salan ya zilamên
dagirker dewletparêz dahûrand. Ev zihniyet wisa
ye ku ji bo xwe bide jiyankirin divê kuştinan
pêkbîne. Divê kole hebin ku dagirker bijîn.
Xizan hebin ku dewlemênd heyîna xwe bidin jiyîn.
Di warê zilam de
nêzikatiyên klasîk yên li hemberî pirsgirêka
jinê nehatiye derbaskirin. Bi taybetî jî yên ku
ji xwe re dibêjin em demokrat in; dibêjin ku
“jixwe rojek hatiye dayîn, hin derfet jî hatine
dayîn ka xwe azad bikin”, divê tavilê dev ji van
nêzikatiyan were berdan. Li hemberê jinê, civak
û xweza tehrîbatên ku ji alî sîstema dagirker ya
zilam hatine pêşxistin dîrokî ne. Çembera
koletiyê ya ku bi hezaran sale li ser jinê çawa
pêşxistine nizanin û naxazin bizanibin jî. Ji
ber ku pirsgirêka wan ya azadiyî nîne. Azadî ji
aliyê Xwedê de hatiye dayîn, hatiye bexşkirin,
ji bo wan mafekî pîroz e. Ji xwe hemû pirtûkên
pîroz de hatiyê pejirandin. Zihniyeta zilam ji
bo ku vê biparêze her teoriyan jî pêşdixe. Heke
em mînak bidin; cilên dekolte yên ku jin li xwe
dikin weke bangnama tacîza zilam kirin tê
destgirtin û hwd. Di vir de jî jin tê
tawanbarkirin. Yanê, li gorî teoriya zilam heke
zilam ketibe nava gunehan de jî, bingeha xwe ji
tawanbariya jinê digire. Şewazê teoriyên wisa
pêşdixin. Ferqa vî mantiqê ji ya mantiqa dîrokê
tine. Zilam çi jî bike ew mafdar e. Ji xwe heya
niha jin çi kiriye bi vê mantiqê tê darizandin.
Sînorên jiyana jinê hene. Heta ev zihniyet neyê
derbaskirin em nikarin weke ku dixwazin wateyên
azad li jiyanê barkin.
Em bi giranî di
vî warî de hemfikin ku divê ev roj di warê
sembolîk de nemîne. Ev nêzikatî jî rast e.
Wateya ku di vir de derdikeve ji bo meşa azadiya
jinê destpêkek sembolîk e. Her 8’ê Adarê dibe
vesîleya ferehkirina çembera azadiya jinê. Eger
azadî û jiyanek azad wê çêbibe ne di tenê rojek
re bi sînor be, em hemû rojan belav bikin wê
watedar bibe. Ji bo vê jî divê hemû kes ji bo
azadiyê hewlbidin. Têkoşîn û hewldanek bê hempa
ji bo jin û zilam ferz dike. Bi vê vesîlê em
8’ê Adara hemû jinan pîroz dikin. |
