DAYÎK Û ZİMAN
Rûken ÎLHAN                      

Dema kû em ziman pênase û şîrove bikin, ji beriya her tiştî divê mirov ziman çiye? Û ji bo çi tê bikdaranîn ?
Ziman pergala axavtin û naskirina mirovane. Her kesek bi zimanê xwe tê naskirin, kesê zimanê xwe nezane û nasneke ew mirovekî kor û lale. Ji ber ku mirov bi ziman û çanda xwe tê hebûn. Ziman ewe ku mirovan ji tarîtiyê ber bi ronahiyê ve dibêye. Her gel û netewek bi zimanê xwe cûdatiya xwe didin xwuyakirin. Ziman nasname û navê her mirovî ye. Ger zimanê me nebe em nikarin xwe bidin naskirin û em nikarin biaxivin.  

Dema em dayîk û ziman binin gel hev, ji ber dayîk bingeha ziman di afîrîne, giringiya dayîkê zêde dibe. Rista zimanê zikmaki dikeve ser milê dayîkê, perwerda despêkê dayîk didin zarokan rista wan ji a herkesê pêtire. Dayîk yekem dibistana zarok ya perwerdeya zimanê zikmakiye. Ev rist dikeve li ser milê her dayîkekê. Ji bo vê jî dibe dayîk xwe kanibin perwerde bikin. Dayîkik xwe perwerde ne kiribe, nikane zarokê xwe jî perwerde bike. 

Dema em li welatên faşîst û xwînmêj dinêrin em dibinin bi salane bi hemû hêz û keda xweya ku hene li ser zimanê kûrdî da diçin û dixwezin zimanê kurdan tûne bikin. Çanda wan tûne bikin bila baş bê zanin kû ew nikarin hêza gelê kurd bişkinin. Çend caran li ser zimanê gelê kurd roj tv de çend kes ji ber peyveka kurdî îşkence li wan kirin. Lê disan jî ew bi ser neketin gelo ev ji çi tê? Bê goman ev ji heza gelê kurd tê eger em li xwe û zimanê xwe dernekevin tû kes l ime xwedi dernakevê, ev hez û yekitiya gelê kurd tû caran wê neyê şikandin.  

Em berê xwe didinê di van salên dawida jî hîn zêdetir xebatên xwe yên ji bo kû zimanê kurdi bihelinin têdikuşin, zarokên yên du sê sali digrin xwesteka wan çîye? Wekû di wî temenê ewqas hesas yê zarokan da sîstema xwe ya qirêj gemarî mejîyê wan da bidine çandin. Lê li hemberî vê wê çibikin wê nikarin zimanê wan tûne bikin.

Dema mirov li hinek cihan temaşe bikê gelek bajran dayîk, bav, bapîr, pîrikên zarokên kurdan ji wan tutiştî fêmnakin ji ber kû zimanê tirki nizanin û zarokên wan ji bi tirki daxivin wê demê mirov dikare bihizirre çima mirov dikare çima ev kurdi şuna Tirki fêrnabin di vê derê da meraqa zimanê biyanî ji ya kurdî. Pêwiste her keseki kurd zimanê xwe ji yê her kesi bêhtir ji xwe ra bike meraq , dema mirov zimanê xwe firot bi hinek zimanê din wê demê wê deme em xwe difroşin û wê ew zimanê me bê windakirin. Wê demê emê bê nasname bibinin.  

Ji ber vê çendê ez hêvî dikim her dayîkek di hindirê mala xwe da û civaka xwe bike dibistneki ya ziman û perwerdeya kurdî. Zimanê me hebûna me ye.