|
|
 Sîstema navneteweyî ya desthilatdar ku bi
salane xwe cûda cûda li ser civakên bindest bi
bandor dikir, bi taybet jî sîstema kapîtalist ku
iro wek versyoneke din kapitalizma modern pêş
dixe , dixwaze xwe di hemû aliyên cihanê de
pêşve bibe û wek sîstemek nû ya sedsala 21. bide
rûnûştandin. Ev sîstem berê di aliyê aborî,
sermayedarî, çekdarî û leşkeri de xwe di nava
civak û dewletande dida nasin û rêve dibir. Lê
sedsala 21’ de, di roja em têde dijîn de, edî
gûhertînê nû bi xwere xwest. Bi pêşvaçûna
civakêre ev sîstem aliyên wê deşîfre bûn hat
zanîin bi vî awayî nikare xwe bide berdewamkirin.
Ji ber vê yeke her çiqas berê ji dervayî civakê
civak bi rêve dibîr di jî roja me ya îro de
yekser dixwaze di nava civakêde di hundirde xwe
bide jiyankirin û reva bibe. Bi vi awayî di
sedsala nû de, di nava civakande tinekirina
civakî, pêşxistina takekesî, her wisa di aliyê
çandî-exlaqî û zanyariyêde helandîn û kişandîna
nava xwe pêş dixîne. Ji bo ku vê sîstema xwe ya
ku em dibêjîn kapîtalist-modernîte di nava civak
û dewletan de bide rûniştandîn wê taybet me
cîwanan ji xwere hedef bigre û digre jî. Ji bo
ku civakan li gorî xwe bimeşîne, di dîrokê de jî
her tim sîstemên desthilatdar nifşên nû ji xwere
kirine hedef û bi riya xapandina cîwanan
desthilatdariya xwe ya bi hezaran salan dane
meşandin. Di sedsala me ya nû de jî hedefa
sîstema kapîtalist-modernîteyê civak belavkirin
û takekeskkirine, bi rêya asîmîlasyona ziman û
çandî, di aliyê exlaqî de helandin, di kesayetî
de ji cewher derxistin, yani ji rabûn û rûnûştin
a mirov bigre heta jiyana mirov ya civakî,
malbatî ya rojane de di xwaze tesîrên xwe bi
meşîne û xwe bide avakirin. Dewletên Dijminên
kuradan jî parçeyek û yedekek vê sîstemêne. îro
dema mirov temaşeyî pêkaninên dewleta tirk û yên
din dike mirov baş dizane ku çiqas sûd û cewherê
xwe ji vê sîstemê digire. Dema em baş û ji nêzde
lêkolin bikin, dewleta tirk ji êrişên xwe yên li
ser kurdan li gorî vê sîstema desthilatdar a
modern pêş dixe. Taybet di aliye ziman de
pîşavtîn (asîmîlekirin) qirkirina çandi,
qirkirina siyasî û her wisa di aliyê leşkerî de
êrişên pêş dixe, bi vêya ve girêdayî hişmendiya
kevneperest ya inkar û tinekirinê berdewam dike.
Li hemberî van sîstem û polîtîkayên qirkirinê
Rêber APO û tevgera azadiyê sîstemek alternatîf
ku tikesê nekariye li hember sîstema serdest
heta niha pêş bixe, danîne holê. Tevgera Azadiyê
û Rêbertiya wê li hember sîstema
kapîtalist-modernîteyê sîstema konfedrelizma
demokratîk xistin rojevê û binesaziya wê pêşkêşî
gelên cîhan û rojhilata navîn kirin. Bi sîstema
konfederal ve girêdayî xweseriya demokratîk ku
di vê qonaxa çareminde rêber Apo û tevgera
azadiyê xîste rojeva cîhanê, gelo vê qonaxa nû
emê çawa serbixin? Xweseriya demokratîk çawa
bidin avakirin? Bi taybet divê ji bo me ciwanên
wargehê tiştek herî hêsan û lezgîn xwe li gorî
wê amadekirin be! Ji bo wê divê em van pîrsan
ji xwe bikin; gelo em wek ciwanên di nava
şoreşêde mezîn bûne, emê qonaxa nû fêm bikin an
ne? Emê xweseriya demokratîk bidin jiyankirin,
bi zanibin an ne? Em li gorî pêvajoyê tev
digerin û xwe tevlî dikin an ne? Gelo em sazî û
binesaziyên xwe li gorî vê peşdixin û xwe tevlê
dikin an ne? Dema em dibêjin em fadayê
rêbertiyêne, em erka xwe di demê de pêktînin an
ne? Ji bo ku em bersiva van pirsan û her wiha bi
dehan pirsên din bidin, pêwîstî bi lêkolîn û
perwerdeyek herroj em di mejiyê xwede lê
hûrbûnek mezin bikin heye. Lê belê ne ewqas
pirsen zehmetin û em jê dûr ku em nikarrin
bersiv bîdine wan kêmasiyan. Em her roj bi xwe
jî hîs dikin û di jiyana xwe de ferq dikin, ji
ber wê ne ewqas zehmete jî ku em nikarin bibin
bersiva pirsên xwe. Eger em xwe pêşengên civakê
dibînin rola herî mezin jî li ser milê me
ciwanane. Ji gel ronîkirinê bigre heta
perwerdeyê, têkoşîn bilindkirin û azadî û
serkeftina têkoşîne, barê van hemûyan li ser
mile meye. Ji bo wê divê kûrbûna me ji ya her
kesê bêhtir be. Eger em rola xwe ya demê ne
lîzin, civaka xwe ne gehînin jiyaneke azad, emê
jî wek bapîrên xwe bi xeteriyek mezîn li pelên
dîrokê bêne nivîsandîn. Lê divê em bi zanibin ku
wê ne civak û ne jî dîrok me ticaran efû neke.
Heger em bi xwazîn dîrokek bi şan û şeref
binivsînin, iro û her roj jî roj roja me ya
rûmet û şerêf nivisandînê ye. Ji ber vê, divê
peyva “yan berxwedanek bi heybet yan jî
hîç” her roj di serê me ciwanên
welatparêz û şoreşger de xwe zindî bike.
Lokman BÎLEN
|
