|
Cemîl Bayik
Nirxandinên
Rêberê Gelê Kurd Abdullah Ocalan ên der barê
dewlet û desthilatdariyê de di asta rêlêvekirina
pêvajoyên nû de girîng in. Her kesê ku
parêznameyên ji çar pirtûkan pêk tên ên bi navê
Manîfestoya Şaristaniya Demokratîk xwendibe ev
rastî ji nêz ve dîtiye. 
Rêberê Gelê Kurd
Abdullah Ocalan di parêzmaneyên ku behsa wan
hate kirin de dewlet û desthilatdarî analîz
kiriye. Di wir de pir vekirî û zelal destnîşan
dike ku dewlet û desthilatdarî li ser dijberiya
civakê hatiye sazkirin û hebûna xwe bi
xespkirina li her qadê ya hebûnên civakê ên madî
û manewî ava kiriye. Di van rojan de agahî û
belgeyên têkildarî bûyerên di malpera
WIKILEAKS'ê de derbas dibin û guftûgoyên
têkildarî mijarê vê yekê piştrast dikin.
Di belgeyên bi
riya WIKILEAKS'ê hatin weşandin de gelekî zelal
xuya dike ku di têkiliyên navdewletî de û kesên
beşdarî siyaseta serdest çiqas dikarin durû bin
û çawa pişt pahniya hev dikolin. Dibe ku
bilavkirina van belgeyan bi armancên cuda be. Lê
tevî vê yekê jî bi bilavkirina van belgeyan re
ji bo dîtina civakê ya kirêtî û gemariya heyî û
têgihiştina vê yekê tiştekî bi feyde ye. Ev di
heman demê de ji aliyê civakê de bersiva, 'em
jiyaneke çawa dixwazin' de rola barometreyê jî
dileyize.
Piştî belgeyên
di WIKILEAKS'ê de hatin belavkirin, pirsîna van
pirsan a ji bo civakê watedar dibe: "Hûn
dixwazin di tevînoka têkiliyên
dewlet-desthilatdar-serdest de bimînin?", "An
hûn dixwazin di nava têkiliyên giştî yên ji
sîstema desthilatdar, bê serdest û ji dewletê
dûr bijîn?"
Ev pirsên ji
civakê bên girîng in. Ji ber ku bijarkên cuda
pêşkêşî civakê têne kirin. Hêzên global ên
sermayeyê dixwazin sedsala 21’emîn li gorî
berjewendiyên xwe ji nû ve dizayn bikin. Vê yekê
jî di bin navê nîzama cîhanê ya nû de dixwazin
pêk bînin. Dema vê yekê pêk tînin jî çi li
pêşiya xwe asteng dîtibin dixwazin wê ji holê
rakin û derbas bikin. Di nava van astengiyên li
pêşiya wan de hin sazî û hêzên ku di demê de ji
aliyê wan ve hatibûn avakirin jî hene. Mîna li
Iraqê, dema vê yekê pêk tînin jî dixwazin xwe ji
rastiya xwe cudatir nîşanî civakê bidin û wê
bixapînin.
Li hemberî
bijarka ku hêzên dewletparêz-desthilatdar û
serdest a datîne pêşiya civakê, bijarkeke nû tê
diyarkirin. Ev jî jiyaneke beyî dewlet,
desthilatdarî û serdesteyî ku ji aliyê civakê bi
xwe ve were rêxistinkirin e. Ji bo vê yekê jî
pêşkêşkirina belgeyên WIKILEAKS'ê ên ku rê li
ber guftûgoyên nû vekirin gelekî girîng in. Di
rastiya Tirkiyeyê de ev yek girîngtir dibe.
Di belgeyên
mijara gotinê de Tirkiye yek ji dewletên herî
zêde behsa wê tê kirin e. Agahiyên ku sefîrê
DYA'yê der barê siyaseta hundirîn a Tirkiyeyê de
pêşkêşî dewleta xwe dike hene. Dîsa di van
belgeyan de behsa hesabên veşartî yên
Serokwezîrê Hikûmeta AKP'ê R. T. Erdogan ên di
bankayên Swîsreyê de, jiyan, têkilî û
nelirêtiyên parlamenter, wezîr û burokratan
bigire heta taybetmendiyên wan ên di asta
'nesaz/meczup' de tê kirin. Bi vê yekê jî bi
sînor nema ne; cih daye bazariyên di navbera
rejîmên DYA, Danîmarka û Tirkiyeyê dê yên
têkildarî doza girtina ROJ TV. Bi vê yekê re
hemû kirêtiyên hikûmeta AKP'ê li ber çavan tê
raxistin.
Raxistina ber
çavan a rûyê gemar ê AKP'ê, nîşan dide ka
dixwaze rêveberiyeke çawa biafirîne. Bi vê yekê
jî diyar dibe ku soz û waadên dide ji xapandinê
pê de ne tiştekî din in.
Yên di
WIKILEAKS'ê de paqij derketin Kurd in. Lewra tu
belge û agahiyên ku propogandayên reşkirin û
xirab nîşandana Tevgera Azadiya Kurdistanê
destek dikin ne hatine bidest xistin. Aşkera
dibe ku tiştê tên gotin derew in. Jixwe ne
mumkûn bû ku tiştekî ji vê cudatir derkeve holê.
Heger bi baldarî bê şopandin dê bê dîtin ku PKK
ne alîgir e ku ji bo çareseriya pirsgirêka Kurd
hevdîtinên tên danîn li pişt deriyan bên kirin û
veşartî bimînin. Heta bi eşkerekirina hevdîtinên
pêk tên ji bo raya giştî polîtîkayeke vekirî
şopandiye. Dîsa lêkolîna têkildarî bûyereke ku
di mehên borî de li Êlihê pêk hatibû û kesên
sivîl jiyana xwe ji dest dabûn bi encam kir.
Encamên dadgehkirina pêk hatî beyî fikar û
gumanê ji raya giştî re eşkera kirin. Jixwe
têkildarî tevgereke ev qasî vekirî ne mumkûn bû
ku di WIKILEAKS'ê de li rasta belge yan agahiyên
cuda were.
Di vir de tiştên
ku bi navê Manîfestoya Şaristaniya Demokratîk ên
ji aliyê Rêberê Gelê Kurd Abdullah Ocalan ve
mîna parêzname hatin amadekirin girîngiya xwe
nîşan didin. Bêguman dubarekirina rastiyê ya li
vir dê di asteke têr de nikaribe tiştê Rêberê
Gelê Kurd Abdullah Ocalan rawe dike îfade bike.
Ji ber ku parêznameyên behsa wan tê kirin ji
analîzên teorîk wêdetir xwedî wate ne. Ew jî
rastiya bûyina bersiva pirsgirêkên di asta
demokratîk-komunal de ji nû ve avakirin û
rêxistinkirina civakê ye.
Belgeyên di
WIKILEAKS'ê de hatin belavkirin hesan kirin ku
ev rastî ji aliyê gel ve baştir were fêmkirin.
Lê belê bi vê tenê bisînor mayîn dê were wateya
hilbijartina karê hesanî. Ya girîng ew e ku ev
yek rast were fêmkirin û nekevin rewşeke wisa.
Ji bo hilbijartinên Tirkiyeyê êdî çend meh mane.
Ev yek jî ji bo bê nîşandan ku ne ketine rewşeke
wisa derfetekê pêşkêş dike. AKP ya ku di
WIKILEAKS'ê de navê wê herî zêde derbas dibe ji
niha ve dest bi amadekariyên hilbijartinê kiriye.
Mîna hilbijartinên borî; ji bo bidestxistin/kirîna
dengê gel dest bi belavkirina amûrê mîna dolabên
qeşayê û hwd. dest bi tevgerê kiriye.
Pêwîst e destûr
neyê dayîn ku AKP mîna partiyeke ku derketiye
holê çiqasî gemar e û ev yek ji aliyê
dinya-alemê ve tê zanîn ku careke din gel
bixapîne. Ji bo vê yekê jî divê rastiya AKP'ê bi
hemû zelaliya xwe ji gel re bê ravekirin û bê
diyarkirin ku bijarka rastî mîna Rêberê Gelê
Kurd destnîşan dike siyaset û civakeke
demokratîk û vekirî ye. Divê ev rastî bi hemû
zelaliya xwe bê nîşandan.
|
