|
|
 Beşa-II-
Tevgera me têkîliya huner û deshiladariyê jî
dixe ber lêpirsînê, ji ber ku em tevgerekî gel
in. Helbet wê hunera me jî ya gel be. Li ba me
ya herî zêde tê şermezarkirin û teşîrkirin
feraseta hunermendiya ji rastiya gel dûr û qut
e. Di hunermendiyê de em ti caran bijartebûnê
pesend nakin. Gotinek heye dibêjin; kêm be lê
bila cewherî be! Hunera çiya vê yekê temsîl
dike. Ji bo me jiyan û hunera hevalên hunermend
ên şehît pîvana bingehîn e. Ew her wekî hunera
xwe bi jiyana xwe jî bûne nemir. Dîsa di van
demên dawî de xebatên hunerî yên li çiyan tên
kirin hene. Tenê ne gelê me, mirovên ji gelên
dîtir jî guhdariya Şehît Delîla dikin û jê
bandor dibin. Bi milyonan mirov strana Oremar
dibêjin û govendê digerînin. Fîlma Bêrîtan li ti
salona sînemayê de gala xwe nekir lê li
Kurdistanê kes nemaye ku seyra vê fîlmê nekiribe.
Sedhezaran kes şanoyekî me yê radyoyê guhdar
dike. Li gorî xebatên hunerî yên gelên din,
xebatên me nû ne. Şerê me yê hunerî pir nû ye.
Em ê di vê qadê de ehda hezar salan bitsînin.
Divê hunermend bi hêrs bibe, divê li hember vê
sîstema antî-demokratîk xwedî pirsgirêk be. Di
vê wateyê de, em di hunerde jî alternatîf in û
hêvîne.
Gerîla her wekî barana dikeve ser rûyê axê,
destpêkek nû ye. Em tevgerek in ku nuneriya çand
û hunera mirovahiya nû dikin û me artêşa
hunerekî klasîk bihûrandiye. Di vê mijarê de ji
bo me bergeha bingehîn dahûrandinên Rêber Apo
yên derbarê çand û hunerê de ne. Divê her kes
van dahûrandina bixwîne. Yên li dijê me jî
dixwînin û dinirxînin. Çima dostên me yên
şoreşger û gelên Rojhilata Navîn nexwînin?
Heya
salên 70 ê yan di rêjeyek mezin de xwestin çand
û hunera Kurdan bikin ya Tirk, Erep û Fars an.
Asîmîlasyon, pişaftin, şibandina xwe, ji xwe
bûnê derxistin hate sepandin. Tirkbûn bû sedema
bexteweriyê, jixwe Erep qewmê necîp bû, Fars
bira mezinên hezaran salanbûn, ji lewra ya ji
Kurdan re dima jî tenê berxwedan bû. Di nava
rastiyek wiha yê kesayet û netewî ya perçebûyî
de, gerîla bi jiyan û hunera xwe bandorek mezin
ê yek kirinê afirand. Niha di nava refên gerîla
de hevalên ji herçar perçeyên Kurdistanê hene.
Hewramî, Soran, Zaza, Kurmanc, Lor û Kelhor hene.
Disa rêhevalên Erep, Tirkmen, Laz, Ecem, Fars û
Alman hene. PKK’ê bi qasê ku di nava xwe de
yekîtiya neteweyî afirandiye, ew qas jî
gerdûnibûnek afirandiye. Hındek komên çepê
Tirkan me weke netewperest pênase dikin. Ma gelo
agahiya wan heye ka li çiyan çend zimanên
cihereng tên axaftin? Bi qasê ku em tevgerekî
neteweyîne, ew qas jî em tevgerek jinê û
tevgerekî çanî û hunerî ne. Em tevgera azadiyê
ne. Li serê çiyan em parastina tevahî Kurdistanê,
tevahî mirovahiyê, xwezayê, dîrokê û jiyanê
dikin.
Huner
û hunermend exlaqî û polîtîk e. Cewherê wî/wê
wiha ye. Exlaqîbûna wê/wî ji ber civakê cem hev
digre ye. Aliyê wê yê manewî li pêş e. Her awaz,
her wêne û her lîsika hatiye afirandin bi qasê
ku teyisandina civakê ye, ew qas jî têkariya
guhertin û veguhertina civakê dike. Lêgera
xweşikbûnê ev e. Lê belê wexta huner û hunermend
dibe dewletparêz û ji gel vediqete, wê demê
huner jî ji helwest û rexnebûnê dûrdikeve. Li
Yewnana antîk û Romayê binêrin; derdê wan tenê
ew bû ku bi rêya huner gel diliad bikin û bi
dewletê ve girêbidin. Yekî ku hindekî alîgirê
gel bû jî rexne dikirin û dixistin bin erdê. Bi
beşdarkirina nav sîstema xwe û bi kedîkirinê
hestên îsyanê kuh dikirin. Ma qey wateya sedan
sehneyên şanoyan û stadyûmên deh hezar kesî ne
eşkere ye? Êş û birînên bê tebat ên koletiyê bi
huner sax dikirin. Êdî lûtkeya ji pûxteya xwe
derketin û tewşkirinan dihat jiyandin. Ji ber vê
yekê ji bo gelê Kurd gelparêzî û pêşengiya huner
û hunermend xalekî pir jiyanî ye. Tevgerekî
alternatîfa jiyana kapîtalist be divê hunera wî
û hunermendên wî jî alternatîfbin. Lê belê ev
yel qels e. Jêderka sereke ya zehmetiyên di qada
Hunera Şoreşgerî de tê jiyankirin jî ev e. Hem
ji bo Kûrdistanê hem jî ji bo Tirkiyê giştî
danehevek mezin heye. Ne pir zor e ku mirov
bikare van danehevan baş bikarbîne û teşeyekê
bide civakê. Bi rêya huner mirov dikare nêzikbûn
û hestên nû bafrîne. Nexwe, mîna hunera
deshiladaran hunera ku nakokiya serdest û
bindestan şilû dike, hestê mêhtînger û
deshiladaran yek dike nabe hunera me.
Ger
em weke hunera baş û ya xerap ji hev cihê bikin
dibe rastir be. Her wekî bûna xwedî exlaqê baş û
ya xerap…
Ekîn Ronî
|
