Erdogan hostayê demogojiyê ye
                                                  

CEM IL BAYIK

Endamê Konseya Serokatî ya KCK’ê Cemîl Bayik bal kişand ser helwest û daxuyaniyên rayedarên Tirk ên li dijî gelê Kurd û PKK’ê û got; “Erdogan hostayê demogojiyê ye.” Bayik bal kişand ser hevdîtinên bi Ocalan re jî û got; “Diviyabû protokolên din jî bihatiba qebûlkirin û ji bo meriyetê wext bihatiba destnîşankirin, tenê qebûlkirin tiştekê îfade nake. Tu wext diyar nekirine. An qebûl kirin an qebûl nekirin. Ev yek nayê wê wateyê ku dest ji siyaseta tunekirinê berdane. Ger gavên pratîk tune bin, tiştên vala ne.”

Endamê Konseya Serokatî ya KCK’ê Cemîl Bayik bersiv da pirsên ANF’ê yê.

Sedemê serbestbernedana parlementerên girtî û rewşa Hatîp Dîcle çawa dinirxînin?

Beriya hilbijartinê Desteya Bilind a Hilbijartinê (YSK) derbarê hinek namzedan de biryar da ku wana li derveyê hilbijartinê bihêle. Dewletê bi vê yekê xwest ku pêşiya Tevgera Azadiyê ya Kurdan bigire û wê di hilbijatinê de li bin bixe. Ji ber ku hinek armancên AKP’ê hebûn û dixwest van armancan pêk bînin. Armanca AKP’ê pêşxistina sîstema serokatî bû û Erdogan jî bibe serokê Tirkiyeyê. Ji bo vê sîstemê bi ser bixin diviyabû tenê AKP û CHP li holê bimîne. Ji ber wê dixwestin ku hêla Eniya Ked Demokrasî û Azadiyê li Kurdistanê lewaz bikin û MHP’ê li jêrê benda hilbijartinê bihêle. Bi vî awayî tenê du partî derdiketin.

Ji ber vê jî AKP û Tayyîp Erdogan êrişê Tevgera Azadî, BDP û Eniyê dikirin. Ji ber wê jî xîtabek nijadperestane bi kar dianî. Dixwest MHP’ê lewaz bike û dijminiya li hemberî Kurdan dijwartir bike. Bi vî awayî dixwest makezagonek li gorî xwe çêbikin û Tirkiyeyê hemû bi dest bixin. Evane hemû jî bingehê tesfiyekirina Tevgera Azadiyê bûn. Xwestin vê yekê bi riya YSK’ê pêk bînin. Lê piştî helwesta Kurdan û demokratan, êdî vê mudaxeleya xwe rawestandin.

Xwestin Enî parçe bikin

Dema ku hilbijartin pêk hat û Enî bi ser ket, vê carê dîsa xwestin plana xwe ya beriya hilbijartinê bi riya YSK’ê pêk bînin û parlementeriya Hatîp Dîcle betal kirin. Bi vê jî xwestin bandora Eniyê di meclîsê de kêm bikin. Pêşî dixwestin Eniyê lewaz bikin. Piştî Enî bi ser ket, vê carê xwestin Eniyê lewaz bikin û parçe bikin. Ji destpêka komarê heta niha hêza demokrat û Kurdan kêm kiribûn. Dîsa di zihnêta wan de tunekirina Kurdan heye û înkar heye, ji ber wê jî naxwazin bibin hêz. Eniyê di nava gelên Tirkiyeyê de hêviyek afirand. Bi salane li hemberî Kurdan stratejiyek bi kar tînin. Dixwazin bi vê stratejiyê hemû gelên Tirkiyeyê bikin dijminê Kurdan. Dixwazin PKK’ê li Kurdistanê bihêle, naxwazin biçe Tirkiyeyê. Lê vê staratejiyê bi serkeftina Eniyê derbe xwar. Hewldanên wan ên beriya hilbijartinê û piştî hilbijartinê ew bû ku PKK’ê tesfiye bikin.

Hûn helwesta BDP û Eniya Ked, Demokrasî û Azadiyê çawa dibînin?

Weke CHP’ê, dixwazin vîna Enî û BDP’ê jî bişkînin û BDP’ê bê bandor bihêlin û teslîm bigirin. Ger ew jî bipejirînin, wê makezagona AKP’ê bi ser dikeve. Ji ber wê jî Erdogan ewqas li dijî BDP û CHP’ê bû. Heta gef li wana dixwar û dixwest armanca xwe bi wan bidin pejirandin. Daxwaza CHP’ê tenê ew bû ku herdu parlementerên xwe yên girtî ji girtîgehê derxîne. Her wiha AKP dixwaze CHP’ê ji bo tunekirina PKK û çêkirina makezagona xwe bike şirîkê xwe. Di encamê de CHP teslîm bû  û şertên wan qebûl kir.

Dixwazin BDP û Enî li devreyê Meclîsê bihêlin

Dixwazin BDP û Enî jî weke CHP’ê bikin. Lê Enî û BDP jî rûmeta xwe diparêzin. Armanca wan ne tenê ew e ku parlementerên xwe ji girtîgehê derxînin. Wana bi xwe jî gotiye ku helwesta wan ne wek ya CHP’ê heye. Dan diyarkirin ku ew li dijî siyaseta AKP’ê ne. AKP’ê dît ku ew nikarin BDP’ê weke CHP’ê bikin dûvikê xwe, niha jî hewl dide ku BDP’ê li derveyê Meclîsê bihêle.

Rêberê Gelê Kurd Abdullah Ocalan di hevdîtinê de diyar kir ku dewletê Konseya Aştiyê qebûl kiriye, gelo ev konseya aştiyê çawa ye?

Rêber Apo û KCK dixwazin ku pirsgirêka Kurd bi riya aştiyane çareser bibe û ji bo vê yekê dixebitin. Lê dewlet û AKP li riyên serkeftin û xapandina gel digerin û dixwazin Tevgerê tesfiye bikin. Her wiha dixwazin Tevgera Azadî mijûl bikin. Ne ku AKP û dewlet dixwazin bi rastî jî pirsgirêka Kurd bi riyên aşitiyane çareser bikin. Ji ber ku di zihnêta wan de tunekirin heye. Ji bo riyên nû yên tunekirinê bibînin textîkên xwe diguherin û hevdîtin pêk tînin.

Em ê xwe biparêzin

Lê ev yek hatiye fêmkirin. Her kes jî vê fêm dike. Her kes dibêjin dest ji vê polîtîkayê berdin, dest ji textîkên wiha mijûlkirinê berdin. Rêber Apo ji bo pirsgirêk bi riyên aştiyane çareser bibe, ji sala 1993 û vir ve di şertên pir giran de hewl dide zihnêta dewletê biguhere, dest ji tunekirinê berdin, ziman û çanda Kurdan qebûl bikin. Li ser vî bingehî Rêber Apo di hevdîtinên herî dawiyê de protokol pêşkêşê dewletê kir. Ger protokol bêne pejirandin, wê muzakere dest pê bikin, bi vî awayî em jî dikarin bêçalaktiyê berdewam bikin. Lê ger dewletê van protokolan qebûl nekir, tê wê wateyê ku dewlet di polîtîkaya tunekirinê de biryardar e û em jî xwe biparêzin. Ji bo rûmeta xwe divê em xwe biparêzin.

Dewletê tenê protokolek qebûl kir

Rêber Apo da diyarkirin ku dewlet protokolekê qebûl dike û wê konseyeke aştiyê pêk were. Ev tenê protokolek bû. Yên din jî hene, yek jî ew bû ku komîsyona makezagonê bû. Wê ew komîsyona ji bo çareserkirina pirsgirêka Kurd a di çarçoveya makezagonê de bû û ya din jî komîsyona ewlekariyê bû. Wê ev komîsyona ji bo agirbesta dualî bixebite, divê şer nemîne û dewlet jî bêje ku ew ê bi riyên siyasî pirsgirêka Kurd çareser bikin, operasyonan rawestînin û girtiyên siyasî berdin.

Textîk û mijûlkirin e

Dewletê tenê yek ji vana qebûl kiriye, lê wê ev yek kengî bixin meriyetê dewlet tiştek nabêje, niha dixe meriyetê, an piştî salekê ne diyar e. Tenê qebûl kiriye. Ev yek jî xapandin û textîkek e. Dixwazin vê yekê jî pêşî li PKK’ê bigirin û karê xwe bikin, bi vî awayî PKK’ê hêdî hêdî tune bikin. Diviyabû protokolên din jî bihatiba qebûlkirin û ji bo meriyetê wext bihatiba destnîşankirin, tenê qebûlkirin tiştekê îfade nake. Dewlet naxwaze gavên pratîk biavêje, ji ber ku dest ji polîtîkaya tunekirinê naberde. Dixwazin Rêbertî, Tevger û gelê me mijûl bikin. Divê kesek xwe nexapîne. Divê gelê me li hemberî vê yekê şiyar be û nexape. Li xwe û rûmeta xwe xwedî derbikeve.

Dewleta Tirk li aliyekê protokola avakirina Konseya Aştiyê dipejirîne, li aliyê din jî operasyonên siyasî û leşkerî berfirehtir dike. Gelo ev yek tê çi wateyê?

Her kes dizane ku bi mehane em rewşa bêçalaktiyê didomînin. Divê bêçalaktiyê de nêzî 50 gerîla şehîd bûn. Tu caran operasyonên wan ranewestiyan. Her ku çû berfirehtir bûn. Di qada siyasî de hemû kesên ku karên siyasî dimeşandin di encama operasyonên siyasî de hatin girtin. Her wiha li hemberî gerîlayan operasyonên berfireh dan destpêkirin. Gelek caran komên gerîlayan jiyana xwe ji dest dan. Ger di nêta wan de çareserkirina pirsgirêka Kurd hebûya, wê operasyonan rabiwestandana. Ne tenê operasyon li darxistin, bi Emerîkayê re tîfaq pêk anîn.

Bi DYE re tîfaq pêşxistin

Wê Tirkiye li hemberî Kurdan û PKK’ê siyaseta tunekirin û qirkirinê bimeşînin, wê DYE û hevalbendên wê yên ku nunertiya kapîtalîzma modernîte dikin li hemberî van hewldanên Tirkiyeyê bêdeng bimînin. Heta alîkariya Tirkiyeyê dikin. Her wiha wê Tirkiye li Rojhilata Navîn xizmeta Emerîka, Fransa, Elmanya, Îsraîl û Îngilîstanê bikin. Piştî vê tîfaqê Erdogan got êdî pirsgirêka Kurd nemaye. Ji ber ku dixwaze Kurdan tune bike. Beriya niha nedikarî Kurdan tesfiye bike. Lê piştî ku hêz ji vê tîfaqê girt, xwe ji nû ve ji bo tunekirinê pêk bîne amade dike. Ji ber wê jî operasyonên li ser gel û gerîlayan zêdetir kirin.

Di pêvajoya bêçalektiyê de operasyon ranewestiyan, rayagiştî, hinek rêxistinên sivîl û partiyên siyasî li hemberî van operasyon û kuştinan bêdeng man, lê dema 13 leşker hatin kuştin, gotin PKK êrîş dike. Hûn vê helwestê çawa dinirxînin?

Tu kesek negot PKK û Rêber Apo dixwazin pirsgirêka Kurd bi riyên aştiyane çareser bikin, lê ev operasyon bê navber didomin. Kes li hemberî vê yekê nerabûn. Heta hinekan digotin girtin û kuştina gerîlayan tiştek rast e. Hinek aliyên xwedî rûmet li hemberî vê yekê rabûn. Hinek çepên Tirkan jî, lê dengên wan pir kêm bûn. Dîsa evane ji aliyê AKP û Fethullahiyan ve dihatin tehdîtkirin.

Diçin ser Gerîlayan û dibêjin çima PKK êrîş dike

Artêşa Tirk li hemberî gerîlayan dest bi operasyonê kiriye, bi ser gerîlayan de diçin. Gerîlayan jî di encama operasyonê de li leşkeran xistiye. Niha jî dibêjin çima PKK êriş dike. Dibêjin leşkerên me mirin, divê em koka PKK’ê biqelînin, divê em bi Kurd û Ocalan re lihevkirinê pêk neynin. Niha jî şerek psîkolojî dimeşînin. BDP, PKK û Rêber Apo kirine hedef. Ev mantiqê dagirkeriyê ye, bi ya wan dewlet çi bêje rast e. Niha dewleta Tirk jî wiha nêzîk dibe. Tu hem operasyonan dimeşînî û hem jî dibêjî çima gerîla xwe li hemberî êrîşan diparêzin. Ev mantiqê dagirkeriyê ye, li gor wan divê kesek li hemberî wan rabe û naxwaze kesek li hemberî wan rûmeta xwe biparêze. Li gorî wan divê gelê Kurd li ziman û çanda xwe xwedî dernekevin û xwe bi rêxistin nekin. Bi ya wan ew çi bikin rast e, PKK, gel û Rêber Apo jî hertim şaş in. Mantiqê dagirkeriyê dibêje dewlet ji bo Kurdan çi bêje ew rast e. Lê gelê Kurd vê yekê qebûl nake. Li azadî û rûmeta xwe xwedî derdikeve, dewlet jî vê yekê weke suc dibîne.

Nêta baş a Erdogan…

Jixwe Erdogan jî digot wê ji niha û pêve helwesta me cûda be, bila kesek ji me niyetek baş hêvî neke. Ka nêta baş, girtîgeh tijî kirine, nêzî 50 gerîlayan di encama operasyonan de jiyana xwe ji dest dan. Ev şehadetane hemû di demsala biharê de pêk hatin. Me tu çalakî lidarnexistiye. Ger ev nêta wî ya baş be, wê demê ya xirab çawa ye gelo? Ev kuştin û girtinên heta niha pêk anîne kêm dibînin. Gerîlayên li Amedê 2 leşker girtin. Lê operasyon didomin. HPG’ê jî daxuyanî da û got; operasyon jiyana leşkeran dixe metirsiyê. Gelo dewlet û AKP dixwaze bi vê hewldanan çi bike?

Li ba dewleta Tirk û himûketa AKP’ê tu qîmetê mirovan tune ye. Ger qîmetê mirov hebûya, niha tevnedigeriyan. Niha du leşker û endamek ê tenduristiyê yên Tirk di destê gerîlayan de ne, divê ji bo jiyana wana hinek tişt bikiribana. Bêriya her tiştî gere operasyon û hinek saziyên sivîl ji bo xilaskirina leşkerên xwe bixistibana dewrê. Jixwe hinek sazî dan diyarkirin ku ew ji bo vê yekê amade ne. Lê dewletê tiştek wiha nekir, operasyon zêde kir.

Dixwazin leşkeran bikujin û bavêjin stûyê PKK’ê

Niha dixwaze cihê leşkeran tesbît bike û wana tune bike. Ger bikaribin wê leşkerên xwe jî bikujin û wê biavêjin stûyê PKK’ê. Yanî dixwazin bi qirkirin û tunekirinê pirsgirêkê çareser bikin. Ger li Farqînê leşker hatin kuştin û gerîla şehîd bûn, evane encamên operasyonê ne. Dewleta tirk xwe mezin dibîne, dibêje çawa gerîla dikarin du leşkerên me bikuje. Kurd çi bikin jî dewlet qebûl nake. Ji ber wê jî operasyon berfireh dikin. Yê ku rûmetê nede jîna mirov nikare pirsgirêkê çareser bike. Ji ber wê jî divê hemû kes û aliyên demokrat û bi rûmet vê yekê bibînin. Divê hemû demokrat û lîberal jî bizanin ku siyaseta dewleta Tirk dimeşîne, ne tenê li dijî Kurda ne. Li dijî wan e jî ev yek mirina Tirkiyeyê ye jî. Ger dixwazin Kurd û Tirk bi hev re bijîn, divê li hemberî vê yekê rabin. Ger li hemberî vê yekê rabûn, pirsgirêk çareser dibe. Ev siyaset rûxandinê pêk tîne, li ser înkar, îmha û tunekirinê yekitî çênabe. Ger nirx û nasnameya Kurdan qebûl kirin, wê demê biratî li Tirkiyeyê pêk tê.

KCD’ê di civîna xwe ya awerte de Xweseriya Demokratîk îlan kir. Hûn vê biryara Xweseriyê çawa dinirxînin?

Xweseriya Demokratîk mafek rewa yê Kurdan e. Ji bo Kurdan weke erkek e. Avakirin û parastina Xweseriya Demokratîk maf û erkê Kurdan e. Îlankirina wê jî gaveke dîrokî ye. Ev gava dîrokî ji bo Kurdan û mirovahiyê ye. Îlankirina xweseriyê ne ji bo gelê Kurd tenê ye, ji bo hemû gelên Tirkiye û Rojhilatê Navîn e. Îlankirina Xweseriya Demokartîk tê wateya bihevrebûn û jiyana gelan ya bi hev re. Çand, mezheb, zimanên cûda wê bi hev re bijîn. Gelo kî dikare li hemberî vana rabe û li dijî vê yekê derdikeve. Yê ku li hemberî vana radibe li dijî yekitiya gelan û mirovahiyê radibin. Yê ku li hemberê vê yekê derbikeve wê winda bike, ji ber ku ne mafdar e. Ên ku dixwazin pirsgirêk bi riyên aştiyane çareser bike piştgirî didin Xweseriya Demokratîk. Xweserî ji bo hemû gelên Tirkiyeyê ye, li şûna yekitiya li ser bingehê zorî, înkar û tunekirinê hatî avakirin, yekitiya azad û demokratîk ya gelan ava dike. Dad, demokrasî li Tirkiyeyê pêş dixe û gemariya li Tirkiyeyê ji holê radike. Ev yekitiya gelên Tirkiye û Rojhilata Navîn dê xurt bike.

Çiqas Xweserî ewqas xweparastin

Di xweseriyê de hemû gel, çand, mezheb û baweriyên cûda dikarin xwe îfade bikin û bi hev re bijîn. Mirov xwe li ser bingehê nasnameya xwe îfade dike û xwe parçeyek ji giştî bibîne. Ji ber vê jî divê gelê Kurd ji bo xistina meriyetê ya Xweseriya Demokratîk hewldanên xwe xurt bike û li hemberî êrîşan rabe, xwe biparêze, li xwe xwedî derbikeve. Çiqas xweseriyê pêş bixin ewqas xwe diparêze. Bi vî awayî hemû çand û gel bi awayeke wekhev bijîn, yek xwe li ser ya din ferz nake. Divê yekitî, azadî û demokrasî derbe nexwe. Ji ber wê jî divê hemû Tirkiye li vê yekê xwedî derbikevin. Wê bi vî awayî dewlet ji rewşa olîgarşîk derbikeve û bibe komareke demokratîk. Wê welatek rengîn derbikeve. Wê Tirkiye ji bo gelên herêmê bibe projeyek.