|
|
ÎLHAMÎ VURAL/SERÊ KANIYÊ
Piraniya me digot qey derwêştî di serdemên kevn
de maye… Yên di Zerdeşta Neitzche de felesefe
dike, di pênûsa hozanê libnanî Xelîl Cîbran de
jîndar dibe, lê dîsa lehengên ji bilî ku dest
bide cîhana rastîn, pêdiviya mîstîk a giyanê me
têr dike… gotina “Derwêşên Post Modern” a ji bo
hin entellektuelên hemdemî gotinên beradayî
dihate hesêb.
Ewê wê demê
bihata dîtin ku derwêşên Zerduşt dîn kiriye,
Cîbran xistiye depresyonê hê jî li çiyayên
Kurdistanê digerin.
Li Konê Reş…
Li ser milekî wî
ebayê wî yê dirêj, li ser yê din erbaneya wî ya
ku di nava telîsekî spî de, wekî mêvanê ku ji zû
ve li bendê ne, ket nava Konê Reş… Yanî konê
koçerên ku ji demsalekê ber bi ya din ve, ji wî
zozanî diçin zozanê din… Silav da yên ku li
hundir bûn, li gor rêz û rêçikan ji mezinan ber
bi biçûkan ve, ji mêvanan ta mazûvanan… derbas
bû pişta xwe da malnivînkê rûnişt. Vê çarê jî li
ciyê ku çarmilkî runiştîbû, yek bi yek pirsa yên
li wir kir û hemû silavdayîn bi “civat û rehmet”
bi dawî kir. Riha wî ya qirêjî, tilîkên wî yên
reş ku ji sermayê qermiçî bûn û kefiya wî ya
carê ji serî dişemitî, wekî ku zimanê
westiyandina wî bû… her tiştên wî ger li cihên
dûr, ji riya dûr hatina wî, nexwarin û
nevexwarina wî, lê belê tutişt jî nexwestina wî,
dilnizmiya wî vedigot.
Kî ye ev zilam,
ji ku hat, kê bangî wî kir, nasê kê ye? Kes ne
zane û deng nekir… Wekî ku her kes hînî vê rewşê
ye, ji ber ku tu tiştekî xerîb tunebû li gor
kesî… Diyar bû ku nasnameya wî erbaneya li pişta
wî bû…
Dewrêş, Devê
Dewrêşekdin Vedike…
Virde wêde gotin,
çend meselok, bîranînên kurt ev li çend navan
dibin têne vegotin…Di dawî de gotin diçin û tên
dewrêşan. Wê gavê zimanê mêvanê ku çongên xwe
ber bi xwe ve kişandiye û bêdeng guhdarî dike
vedibe. Devê Xalê Çeço’yê ku ebayê xwe datîne
ser balgiya kêleka xwe vedibe. Qala “Derwêşê
kevn” ku yên di bin kon de hemû wî nas dikin
dike. Xuyaye ku her kes her du erbanekarên ku li
hemû gundên Qerejdaxê digerin nas dikin: Derwêşê
kevn û Derwêşê Nû… Tu westandin li ser Xalê Çeço
yê ku kî dizane dibe jî çend rojin kû ew kon û
ev kone digeriya nema. Hêdî hêdî dest û piyên wî
ji hev vedibe, li ciyên ku gencîneya peyvên wî
têr nedikir bi zimanê bedena xwe gur dikir
axaftina xwe, ji kelecanê di ciyê xwe de
nedisekinî. Her du milên xwe vedikir û ji bo
Derwêşê kevn digot; “ Firehiya erbaneya wî aha
ewqas bû” weleh bileh xilşaf nîn e, yên kal ku
dîtibûn jî erê dikirin gotinên Xalê Çeço…
Azweriya Erbanê
Xalê Çeço gava
ji vegotinê bêhal dikeve destê wî dirêjî
erbaneya wî dibe. Berê di tasekê de avê dixwaze;
hinekî vedixwe, bi hinekî jî erbaneya xwe nedawî
dike… û dest pê dike, lê dide; ji xwe diçe gava
lê dide, hay ji derdora xwe nîne Xalê Çeço… Di
taliyê de gava çav li kamerayê dikeve, ji yên
dora xwe dipirse; “ A va kamera yê cezalî ye
gelo?” û mit dibe xalê Çeço…
Xalê Çeço ji
zaroktiya xwe heta niha bajar bi bajar, navçe bi
navçe, gund bi gund, mezra bi mezra, kon bi kon
digere…li ciyê ku diçe bi şev dimîne, li hin
deran nas û xizman dibîne, li hin konan Mêvanê
Xwedê… kî dizane hê çend derwêşên wekî Xalê Çeço
digere li van deran.
“Hêj Bidenge…”
Ev muzîkjenên
gerok ên li erbaneyê didin hinek ji wan zengil
bi erbaneyên xwe ve dikin, hinek jê jî dibêjin
gunehe û pêve nakin. Miraqdarên erbaneyê gotina
ku dibêje “ Berî her tiştî deng hebû” dizanin.
Ew amûra herî kevn a mirovahiyê dihesibînin
erbaneyê. Ev amûra îcada mirovê pêşîn, di nêçîra
pêşîn de, ev amûra muzîkê ji çermê heywanan
hatiye çêkirin, hê jî li van çiyayan wekî
zimanê, dengê îlahiyatê, yê evîne tê zanîn… Ji
bo hevdîtina dengê mirov û yê xwedê tê bikaranîn
erbane.
Tariyê Ji Dilê
Xwe Derdixe
Tê bawerkirin ku
mirov bi vî dengî tarîtiyên ji dilê xwe derdixe.
Li gor hinekan, rîtuelên hunerî yên pêşîn ên
jiyana ehlî bi vê amûrê hatiye îcrakirin.
Zerdeştî jî ji ber vê yekê ye berketiyên
erbaneyê ne. Ji ber vê yekê bûye ku pîrozbahiyên
biharê bi erbaneyê pêk dianîn. Dibe ku Êzîdî jî
ji ber vê yekê zêde bi erbaneyê ve hatine
girêdan, wan zarokên Melekê Tawis, beriya
şîroveya ku di olên îlahî de, qala hevdîna dengê
mirov û yê Xwedê, wan erbane wekî amûreke ku
dengê mirov û yê xwezayê digihînin hev didîtin.
Rîwayet…
Û li gorî
rîwayetê a Derwêşê Evdî, gava ku diçû şer civat
li hev kom dibûne û ji bo wî li erbaneyê dane.
Vê yekê, ew di şer de wisa bihêz kiriye… Ji ber
ku erbanê xwebûn û kesayetiyê şiyar dike… Belkî
jî ji ber vê yekê bû, Xalê Çeço piştî ku
erbaneya xwe xist, kîsikê xwe destûr xwest û çû…
Bêdeng… Wekî Derwêşan…
|
