Dar û Şervan
 

Beşa 1

Çîroka darê her çiqasî Berfîn xemgîn dikir jî, ji bo têkoşînê, wê hêzeke xurt distend. Qet nedixwest navber bikeve nava çîrokê. Wê dipirsî û darê bersiv dida. Sihbeta wan dirêj dibû. Bihar vejîna xwezayê ye. Xweza di vê demê de hemû dewlemendiyên xwe radixe ber çavan. Çawa dema cejn tê zarok cilê nû li xwe dikin û rûkeniyeke germ tê ser çavên wan, di biharê de jî xweza cilên xwe yên nû li xwe dike û germahiyek, kêfxweşiyek, rûkeniyek dikişîne li ser rûyê xwe.

Rojek ji rojên biharê bû. Sorahiya rojê di asoyên çiyan de hêdî hêdî xuya dikir. Tîrêjên rojê wekî ku bixwazin xwezayê neêşînin, bi nermahiyeke tenik û nazik xwe bi ser çiyan ve berdida. Zinar, lat, gelî, newal, dar, kevir, çûk, nebat, kulîlk… hemû tişt bi tîna rojê germ dibûn. Bi tîrêjên rojê re liv û tevgera xwezayê jî dest pê dikir. Berfa li serê çiyan bi tîna rojê re diheliya û herikandina avê zêde dibû. Xuşe xuşa avê di nav zinaran de deng vedida. Çîre wîra çûkan, qebe qeba kewan, şire şira avê, vîze vîza kêzikan, mizgîniya rojeke nû didan. Hemû ajal û nebat di nava ahengê de pêşwaziya roja nû dikirin.

Rojeke biharê bû. Bayekî hênik dihat. Bayê ku bi xwe re bêhna endeko, beybûn, şilêr, pilpizêk û binefşan dianî. Bayê ku bêhna xwezayê jê dihat, te digot qey naxwaze vê ahengê xera bike; wekî fistanekî heftrengî xwe li koka daran radipêçand û hêdîka çiqilên daran, pelê kulîlkan û bişkokên gulan dihejand.

Xweza bûbû derya rengan. Di nav van rengan de rengên herkesî/ê hebû. Ji bo wênesaziyekî dîmeneke bê hempa bû. Ma gelo kîjan wênesaz dikarîbû dîmeneke wisa xêz bikirana? Ma gelo dê çawa çîre wîra çûkan bidana hîskirin? Ma dê çawa bêhna endekoyê jê bifûrandina? Ma dê çawa xuşe xuşa avê di dilan de bilavandina? Ma dê çawa bi wî bayê hênik rûyê mirov bidana alastin? Tenê ne ew jî, ma dê çawa evîna xwezayê bidana jiyandin.

Di wê biharê de mîna ku tîpê peyvan, peyv hevokan, hevok ramanan biafirînin, rengên xwezayê wate diafirandin, evîn diafirandin. Her reng bi serê xwe wateyek bû. Her parçe bi serê xwe evîndarek bû. Pirpirok evîndarê kulîlkê, kulîlk evîndarê çiyê, çiya evîndarê avê, av evîndarê newal, best û geliyan û gelî evîndarê darê, dar evîndarê çûkê bû. Ma jixwe evîna heqîqetê jî ne ev bi xwe ye? Di nav wê ahengê de du evîndar hebûn ku evîna wan bûbû destan û çîroka wan li ser zimanan digeriya. Evîna darekê û şervanekê…

Dareke kevnar a berûyê di qontara çiyê de rayên xwe berdabûn binê axê. Bi rastî jî dareke pir kevnar bû. Qurmê wê riziyayî, çiqelên wê şikestî, rayên wê qewîn bûn. Ji dîmena darê dîrok difûrî. Mîna kalekî ku bi zorê li ser lingan bisekine, dar jî bi zehmetî li ser qurmê xwe disekinî. Lê ew ji wî halê xwe razî bû. Berovajî vê kêfxweşiyê, serfirazî hebû di sekna darê de. Te digot qey xwestekên wê hemû hatine bicihanîn. Çend pelên di serê çiqilan de mîna ku bêjin “dar nemiriye, ew dijî”, kesk dikirin. Vê kêfxweşiya darê bi naskirina berfînê dest pê kiribû.

Berfîn şervaneke tevgera azadiyê bû. Keçeke pir zîrek bû. Porê wê qehweyî, çavên wê şîn, bejna wê lihevhatî bû. Keçeke rûken bû. Tu carî ken ji ser rûyê wê kêm nedibû. Mîna stêrkan dibiriqîn çavên wê. Bi çalakbûna xwe hevalên wê ew dişibandin xezalê. Jixwe ew xezalek bû, xezaleke azadiyê. Berfîn li serê wan çiyan dişibiya xwedavenda azadiyê. Ew hêj di temenekî biçûk de tevlî nav refên şervanên azadiyê bûbû. Çiya wê wekî miqnetisekê kişandibû ber bi xwe ve.

Çi çaxa ku keys lê bianiya, Berfîne dihat, li binê dara sedsale rûdinişt, pala xwe dida qurmê wê. Ew bi dara berûyê re bûbû heval. Hevaltiyeke xurt di navbera wan de pêş ketibû. Berfînê ji darê hêzeke menewî distand. Dema li qurmê darê dinêrî tevgera azadiyê dihate bîra wê. Tevgera azadiyê li gorî qurmê darê pir ciwan bû lê hêj di wê ciwaniya xwe de weke rayên darê di nav civakê de şax vedabûn.

Hevaltiya wan gihiştibû asteke bilind. Êdî beyî ku li tiştekî bi aliqin hestên xwe, ramanên xwe, daxwazên xwe bi hev re parve dikirin. Her yekî çîroka xwe digot. Berfînê behsa zarokatiya xwe, behsa serpêhatiyên xwe dikir. Ji darê re dûvûdirêj qala şervanên tevgera azadiyê, qala şerê azadiyê dikir. Dara berûyê jî çîroka xwe digot. Dar bûbû bîrdariya dîrokê. Lewma behsa serhildanên kurdan dikir. Behsa Bedirxaniyan, Agirî, Xoybûn, Şêx Seîdê Kal û Dersimê dikir. Qala xayintiyê dikir. Behsa Harpagos,Yezdan Şêr, Bekoyê Ewan dikir. Çîroka komkujiyên li ser welatê xwe vedigot. Ji Sargon dest pê dikir heta dagirkerên hemdem. Qala Dêrsimê, Newala Qesaban, 33 Gule dikir. Dar bûbû şahidê gelek bûyeran. Gelek tişt hebûn di hişê wê de. Ew dîroka şaristaniyê ya pênc hezar sal bû. Dema ev bûyer dianîn ziman şewat bi dilê wê diket. Xemgîniyê xwe di rûyê wê de dida der. Nedixwest bi van çîrokan Berfînê aciz bike. Lê rastiya dîrokê ev bû. Dilê darê tijî kul û keder, tijî jan bû. Belê ev çîroka bêyom a bi hezar salan mîna pizotek agir ketibû dilê darê. Her ku qala xayintiyê dikir, qala welatê xwe yê bindest dikir, ew dibû hezar parçe û her yek bi darekê ve diçû.

Gelek caran kesên ku welatê wê dagir kiribûn, agir berdabûn van daristanan, bûbûn sebebê komkujiyan, pirî caran ew bi xwe jî di nav agir de mabû û gelek çiqelên wê jî şewitîbûn. Lê ew bi van zêde nediêşiya. Tiştê ku êşa mezin xistibû dilê wê kurmê nava wê bi xwe bû, dibêjin; “Ku kurmê darê ne ji darê be, dar narize.” Ev gotina pêşiyan ji bo darê pir bi wate bû. Kurmê di nava darê de hinavên wê dikeritandin. Çîroka darê her ku didomiya hêsir ji çavên darê dihatin. Ew kelogîrî dibû. Lê wê jî dizanibû ku girî ne çareseriye, lewma sond xwaribû ku li ber wan kurman serî daneyne û li ber xwe bide. Daxwaza wê ew bû ku van tiştan ji nifşê nû re bêjê. Lewma jî ev çîrok bi berfînê re parve dikir.

Ew çîrok her çiqasî Berfîn xemgîn dikir jî, ji bo têkoşînê, wê hêzeke xurt distand. Qet nedixwest navber bikeve di nava çîrokê de. Wê dipirsî û darê bersiv dida. Sihbeta wan dirêj dibû. Hezar û yek çîrok li ber wan hindik diman. Demê têrî gotinê nedikir. Ji ber vê carnan bi çavên xwe, carnan bi jest û mimîkên xwe jî diaxivîn. Mîna ku bi demê re têkevin pêşbirkê lez didan gotinan. Dema dar dibetilî û disekinî, Berfînê dest pê dikir.

Çîroka Berfînê jî sosret bû, wê ji zarokatiya xwe dest pê kiribû. Hestên zarokatiyê hêviyên zarokatiyê digot ji darê re. Jiyana zarokatiya Berfînê bandoreke mezin li ser darê çêdikir. Darê her tim dixwest ku Berfîn qala zarokatiya xwe bike. Bi sedsalan bû ku tu kesî jê re qala zarokatiyê nekiribû. Wê zarok ji bîr kiribûn. Lewma, dema ev çîrok dibihîst ji kêfa dikir bifîre. Lê hinekî jî, dilê wê diêşiya.

Berfîn keçeke zîrek bû. Di biçûkatiya xwe de xwestibû bibe mamoste. Bi vê hêviyê dest bi dibistana seretayî kiribû. Digot: “Ez dê bibim mamoste û hemû zarokên kurdan perwerde bikim.” Berfîn bi salan bi vê hêviyê çûbû dibistanê. Lê xebatiyek ango nakokiyek hebû. Welatê Berfînê bindest û zimanê wê yê dayikê qedexe bû. Dibistana ku diçûyê bûbû parçeyek ji pergala dagirkeran di biçûkatiya wê de tu kesî qala wan tiştan nedikir. Berfîn mezin bibû û tegihiştibû hinek tiştan. Lê dikir nedikir nizanibû dê vê nakokiyê çawa bişkîne. Êdî Berfîn  wekî berê bi kêfxweşî  nediçû  dibistanê.

Rojekê dema Berfîn li dibistanê bû. Hevalên wê jê re qala tevgera azadiyê û armanca wê kiribûn. Wê jî bi baldarî guhdar kiribû. Mîna ku bêje: “Tiştê ku ez lê digeriyam min dît.” Rehet bûbû. Çawa ku dahênerek dema tiştekî nû diafirîne pê serbilind dibe, Berfîn jî wisa dilgeş bûbû. Berfînê riya ku dê ew ji xelatiyê, ji nakokiyê xilas bike kifş kiribû. Çavên wê ronî bibûn. Mina ku barek ji ser milên wê rabe sivik bibû.

Berfîn di aliyekî din de jî zelal bibû. Li ber Berfîne gelek astengî hebûn. Berfîn jin bû û di civakê de li xwendina jiyan baş nedihat nihêrtin. Ango jin di civakê de li pişt perdeyê bûn. Ji hevalên xwe bihistibû ku di nav têkoşina tevgera azadiyê de gelek jin jî hene û ew ji bo rizgarbûna jinê têdikoşin. Piştî ku Berfînê ev tişt bihîstibûn bêyî ku di dudiliyê de bimîne biryar dabû û tevlî gerîla bibû. Piştî tevlibûnê di demek kurt de dara berûyê nas kiribû… (didome)