|
|
JI BO
KONFERANSA SAZIYA DEMOKRATÎK YA GAZIYAN
RAPORA
GIŞTÎ YA NIRXANDINÊN HEVALÊN GAZÎ
Cîhana me despêkirina li gel sedsala 21’an di
şaxek nû de derbazî şaristaniya demokratîka û
hemdem bûye. Yê kû bingehê vî çaxî pêkdine ji
saya serê şoreşê teknîka zanistî, aborî,
civakbûn, ramyarî û di bernama çandî de guhertin
di asta jor de tên jiyankirin. Li milê zanîst û
di ragihandinê de pêşketinên kû nayên
texmînkirin (hêvikirin) û derfetên derketine
holê, gihiştina her corê zanistê feyengaz
kiriye. Li gel vê ferd û civak, hêza kû di destê
serdestan de tê dîtin, sinor û qalibên daynayî
derketine ji dervey wana û gihiştina asta
zanîstîbûn û rewşembîriyê. Ji bo derbazbûyi roja
îro dahatoyê gihiştinekî asta nerînekî zanistî.
Giştî di gilobaliyê de, astên derketine
pêşgotinên nû, li gorî vana çareseriya çînan,
qalibên fikrî sistemên şêwe girtî di sedsala
20’an de û pêş 20’an bifêrbûnan rûbirû hiştine.
Weke encama vê demokrasî û nirxên mirovahiya
gerdonî giştî ber çavan çareserbûna sosyalizma
reel jiyan kirine. Di dîrokê de cara yekemîn, di
navbera hêzên beramberî sistema hegoman mafê
mirovan, di mijarên ekolojîk û demokrasiyê de
konsensûrekê berfireh pêkhatiye.
DYE û
Îngilistan mûdexeleya kesayetiya di Iraqê de li
ser Rojhilata-Navin pêkaniye, helqeyek ya vê
pêvajoyê ya herî girînge. Sistemên di
Rojhilata-Navînde weke teokratîk, sistema
oligarşik, netew perestiya teng û çêkera
zihniyeta genetik li hemberi mafên mirovan yên
demokratîk û pêvajoyên azadiyê, astengiyên mezin
didin afirandin. Di heman demê de li hember
maldariya navnetewî û deshilatdariya
emperyalistan astengên mezinin û divê werin
rakirin.
Ev
rewşane, di navbera hêzên aligirên veguherînê û
hêzên statûya heyî di parêzin de, tekoşînek
mezin daye çêkirin. Weke tê zanîn yek ji
pirsgirêkên herêmê kû nayên çareser kirin,
pirsgirêka Kurde. Di vê rê de tekoşîna
demokratîk ya netewa Kurd rastiyekê ya tekoşîna
salan derxistiye holê. Di heman demî de jî ji
vê rewşê bandor bûye. Heman demê di nava wê de
xwedî rolekî mezine, di despêka dema şaristaniya
demokratîk ya hemdem de,
li zanebûna sistema kevin û derbazkirin,
lêgerên paradîkmaya nû bi şêweyekî heri bibandor
û vekirî xwe di kesayatiya Serok APO de daye
diyarkirin. Serok APO sîstema kû îflaskirî,
dîroka wê û aliyên wî yên bibandor lêpirsînekê
kûr, bi pêkirinekê zanistî û awarte, sentezên nû
û xebata xwe di aliyê civaka demokratîk û
ekolojîk de bikilitkiriye. Tevgera azadiya
Kurdistanê, xwe bi şêweyê KADEK rêxistin kir. Li
gori vê guhertinên demokratîk çêkirine, li
beramberi vê ev guhertinane, bi awayekî erêni
derbaz nebûna çêkera hindirîn, cardîn rastiya
Rêveberiya PKK’ê û qadroyan wekî heyî
derbazkirina KADEK’ê ev rewş li hemberî
derbazkirina siyaseta navnetewî û hemberî
berjewendiyên kû pêvajoya demokratîk bûyinê de
derketî, astengiyên mezin çêkir. Mûdexeleya
Emerîka ya li ser Iraqê û hilweşandina rejima
Saddam (BAAS), li hemberî kesayetiyên hegomanik
û di aliyê rêvekirina li pêş demokratîk encamên
erênî derxistiye holê. Ji bo parastina
statûkayên ji bo xwe bidin jiyankirin xebitîne.
Di serî de Îran, Sûrye û Tirkiye rejimên herêmê
rewşa jiyankirine bigiştî tengkirine. Ji der ve
jî DYE, di hindir de hêzên kû serde diçin û
demokrasiyê dixwazin van dewletan xistine di
pozisyonek rewşa xwe parastinê de. Ji bo vê
berjewendiyên xwe li gel Tirkiye pêkanine.
Îtîfaqa paşverûtiya dijberî Kurd ne serkeftina
vê tê dîtin. Ji bo berjewendiyên DYE, li ser me
bi Tirkiye re pêkhatine, ev weke îhtîmaleke
biçûk paşçav bikin. Ji ber kû bazar û hevdîtinên
di navbera wan de, ji aliyên heyetên pispor û
veşarti ve berdewam dikin.
Di Tirkiye de
artêş “hema berpirsyarî li ser milê xwermendanê
(hûkmet)”? viya gotin me bi AKP’ê re dayîna
şerkirin hem me hem jî AKP’ê lewaz xistin armanç
diken. AKP jî, ji bo me û artêşê bêne beramberî
hev, hemû endamên xwe yên di nava dewletê de
pêşdebirina wan armanç diki.
Di başûrê Kurdistanê, hemû pêkhatiyên Kurd di
serî de Şiî, Sûnnî, Ereb û berpirsyarên grûbên
cûda weke endamê Konseya ne herdemî amedekariyên
zagonên bingehin yên nû berdewam dikin,
şêwekirina sistemê wê çêbibe ne diyare.
Girêdayî Saziya Gaziyan rewşa rêxistinbûnê;
Di
tekoşîna azadî û rizgariyê ya tevahiya gelan de,
weke berdêlên rastiyê û encama rastiyên gazîtiye
derketiye holê. Di tekoşîna azadiya Kurdan de jî
di vê rêyê de gelê me bihezaran şehid dane,
sedan gazî weke encam û bedelên vê tekoşînêne.
Bitaybet jî pîştî salên notî (90) yên tekoşîna
me de pêşketinin di her aliyan de û bi
girseyî şerkirin gihiştiye astên herî bilind,
dayîna bedelên giran encam girtiye. Di nav
şertên şer de weke fîzîkî lebet (endamên) xwe
yên cûda winda kirin bi sedan heval di nava
kamp, bajêr û weke van de, di nava saziyan de
kombûyin û neçariyekê hatine gelhev. Ji dervey
qada (saha) Serokatî, di herêmên cûda de mayîna
hevalan demekê dirêj, mayîna wan di bêkarî ji
xwe tengbûn û acizbûnê de rêvekirin. Di aliyê
fîzîkî giyani (rûhî) û derûnî de (pîskolojîk)
zorî kişandine.
Nêrinên Rêber APO, ev nêrîna wî ya rewanî
(manevi) ji bo hevalên gazî, hêja dîtina xwe
pêwîstî seknek ya wan di jiyanê de hebe
derxistiye holê. Serokatî, nirxê dayî gazibûnê,
di tekoşîne de û jiyanê de erkê wan evbe, vê ya
dana têgehandin û fêhmkirina her gaziyek weke
taybetmendiyek bingehîne. Hevalên gazî rewşa xwe
girtine dest, dema me ev rastiye nirxandî kêm û
lewaz hatiye hiştin. Sekna xapandin û xeletiya
bingehîn jî eve. Di qada siyasi, bîrdozî û
rêxistinî de, xwe ji nû ve avakirin û dayîna
serast kirin, di weke rûhî û derûni de
(psîkolojîk) asta kû tê xwestin de, ji
pêşkeftin bi dest nexistin de, tê xwestin kû bê
dernexistina holê. Di
vê wateyê de pêkhatinek û sazîbûnek ji
ber çênebûye, di kirdarî de qasî kû tê xwestin
bi berhem encam ne girtiye. Bi kurtasî, di
derbarê rastiya xwe de ji ber çareseriyek rast
çênekirine, rastiyên xwe jî, yên xwe rewşên kû
tê de bi giranî bi hêsanî vane ne dîtine.
Taybetmendiyek giring ya din jî, eleqederiya bi
xwe ve weke pêdîviyek dîtin, van nêzîkatî yan
wisan kiriye kû di asta azadiyê de vînek xurt
dernexêne. Di jorde yan jî, ji der ve de ketiye
rewşekî li bendê mayînê. Di wateyek berçav de
şoreşgerek li beramber nêzîkatiya azadiyê
mezinbûyin û bê bawerbûna bixwe bûye kelema herî
mezin. Evane hemû wek seknekê sivik û di nav
meşekê de hatîne hêlan. Ger nêzîkatiyên hevalên
gazî ji saziyên xwe re ev bi, nêzîkatiya wan ya
rêxistine û dema me nêrinên wan nirxand
pirsgirêkên kû gaziyan jiyan kirin wê hîn kûrtir
bibin, li şûna çareserî wê bê çareserî pêşde
bibe ferzkirin û nêzikatiyên kesî di bin navê
rexistinê de, jiyana rexistinî û disîplîna kû
zor tê dîtin. Saziya gaziyan yan jî rewşa
gaziyan li şona saziyekê rewanî girtina dest
wêdetir weke zêde pêzevî (maddî) û bar hatiye
dîtin.
Di rewşa fîzîkî de hatine nirxandin û ji der ve
hatiye hiştin. Nezîkatiyên kesî yên bivî awayî,
bi nêzikatîyên Serokatiyê re ketine dijberiyekê
ji çi pêrsgirêkan re çareserî ne anîne bi
encamên xelet rê jêre vekirine. Bi taybet
saziyên kû gazî têde
kombûyîn tim û daim xistine rojev, di wateya
pirsgirêk de derxistina plana pêş şeweyê
rêvebiriyek derketiye holê. Di rastiyê de ev
rewş di mijarên din yên rêxistinî de, weke
şêwazekê xelet hatî jiyan kirin di xizmeta
nêzikatiyên siyasî û weke amêrekê hatiye
karanîn. Bi van nêzikatiyên xirabker bê
baweriyê, şikestina hêviyan, acizî (tepkî) ji
xwe girtin, hêrsbûn û her kû diçe weke fizîkî ji
tekoşînê qutbûyîn heta berbi şêweyên din yên
jiyanê ve hatiye dehfdan. Minak: Şehîd Ezîz
Botî, rewşên bivî awayî dafrênin, bivî awayî
bûye sedema kû demekê dirêj gelek heval bikevîn
rewşekê şkestîde û bûye sedema berdewamkirina
psîkolojiyek bivî rawayî. Rêveberî zehmetî û
êşên van hevalan yên fîzîkî bi şêweyekê li gorî
pêwîstiyan ne fikirine. Ji bê ber pirsyartî û
ji ne fikirinekê bivi awayî, hevalên gazî ketine
seknekê belav û parçebûyî de. Weke babeta kû ji
zêde ne girtine dest. Ji bo kû hevalên gazî
cewherê xwe derxin zanabûnê, derfetên maddî
ne hatine dayîn. Bi vê ve girêdayî; nêzîkatiyên
bê zanabûn û serekî kû bûye sedema şehadetên bi
komî êşek ya wê ya trajîk û bi êş derketiye.
Tevkujiyên Hewlêr û avaşîn encama van bê
berpirsyartiyaneye, piştî van xeteyan û
tecrûbeyên bi êş liser rastiya perspektifên
Serokatî yekemîn konferansa gaziyan çêbûye. Dive
Konferansê de pirsên weke gazîtên çi wateyê û
gazî kine? Yekemîn konferansa gaziyan di sala
1998’an de hatiye nîqaşkirin encamên baş hatine
girtin û li ser van encaman biryarên giring
hatine girtin, Serok APO dibêje; “Saziya
Gaziyan, Saziya Serokatiye” wate û rewşa wê
diyar kiriye, lê belê berdewamiya vê konferansê
çênebûye, rêxistinekî ciddî
ber bi sazibûyînê ve neçûye. Girêdayî wî
xebatek ya rêveberî jî çênebûye. Karê kû were
kirin û girêdayî sazûmankarî rêxistinek
çênebûye. Girêdayî wana jî, xebatek ya rêveberî
jî çênebûye. Di herêmên weke Ewrûpa, Sûriye,
Lubnan, Îraq, Qafkasya û Balkanan de havalên
gazî di saziyên cûda de xebat kirine. Lê belê
dibin sêwana xebatên giştî de ev xebat hatine
meşandin, weke şêwazekî yê saziya gaziyan xebat
pêşneketine. Piştî salên 2000’an pêwîst hat
dîtin kû hinek proje werin pêşxistin. Belê
berbî sazibûyinekê ve pêşneketiye, lê belê
perwerdeyên weke; Computer, teknîk û perwerdeyên
ziman hatinê despêkirin. Lê mixabin ji ber kû
rastiyek ya sazibûyinê nebû, encamek ya kû tê
xwestin ne hat dest girtîn. Ev bi şêweyekê
pisporî çênebûye. Bi kûrtahî bi berêxistina
heyî, bû sedem kû berhemên dihat xwestin bi dest
neyên girtin.
Girêdayî sazîbûnê;
Serokatiya me di ss.21’ an de bingehên
rêxistinbûnê bi şêweyekê ber bi çav, rastiya
paradikmaya demokratîk daxist holê, ev yek
tiştêke kû neyê dest jê berdan. Li ser vî
bingehî di gelek herêmên cûda de nirxên me yên
maddî û manewî, ji bo wê xizmet kirin,
pêşxistin, ber bi sazîbûn û rêxistin bûyinê ve
birin, weke tiştekî pêwistî û neçarî xwe daye
pêş. Li ser kiryarên derbazbûyî kû dengiya wan
kêmbûn û nêzikatiyên wan yên kevnî bi şêweyekê
giştî hatîne şirove kirin û li ser vî bingehî ji
nû ve xwe avakirin û rêxistin kirin hatiye
bername kirin. Weke kû tê zanîn kiryarên borî ji
tecrûbe û dersên bi êş tejîne, Serok APO, tim û
dayîm gazî tê çi wateyê û li ser mijarên weke
berpirsyartî kû rolê wana bi şêweyekê vekirî û
diyar daye nîşandan.
Weke rewşekê berbiçav ev 5 sale Serok APO di bin
rewşekî giran ya tecrît û esaretê de ye û gelek
mafên wî yên jiyanê ji dest hatine girtin. Eger
gazî rastî jî piştî Şehîdan tê, te wateyê kû
sazî kesên herî nêzîkê Serokatîne. Bi taybet jî
esareta li ser Serokatî, ji beriya hemû partî û
Saziyan, saziya gaziyan eleqeder dike. Girêdayî
jiyana Serokatî û girêdayî vê parelel xebat û
şêweyê xebata me li ser bingehekî pêwîste bivî
awayîbe. Di konferansa me ya, sazîbûyîn berbî
demokratikbûyinê ve, di bin bane Kongra- Gel de
girêdayî hêza xwe ya cewher berbi bername û
xetekê ber bi sazibûyinê ve armanc girtiye. Di
nava vê de rêveberiya xwe çêkirin ji bo saziyê
rêvebirname derxistin û cihekê navend avakirin
hatiye armanç kirin.
Girêdayi Perwerdê;
Perwerde di diroka mirovahî de li gel
qezençkirinê cewherê mirovan hîn bêhtir
cewherekî di nava jiyanê de xwe îfadekirin û
dana pêş heye. Di vê wateyê de zanakirina
mirovan, pîvan dayîn û şekil qezenç kirin. Bi
wateyekê din jî ji xwe terbiye û dîsîplînkirine.
Bi vê wateyê ve girêdayî ji bo bizavên şoreşgerî
û zanistî ragîhiştina armanca xwe pêwiste li ser
hîmê zanabûn û hemdembûnê weke çavkaniyekê
perwerdê bigrin û bi vê yekê ve civakê ji
pileyekê ketî ber bi pileyekê modern û hemdem ve
birin girtine dest. Serok APO jî bê perwerdeyî
weke cehaletekê dîtiye. Liser perwerde bi
giringiyê ki mezin vekiriye. Ji bizava
demokratîk û azadî de perwerdê weke korekê
giring dîtiye. Lê
perwerde evqas girînge û çavkaniya
çareserkirina pirsgirêkên me ne, di serî de
nêzîkatiyên navendê û heta digihî pileyên jêr
yên çêkera me giringiya kû dihat xwestin
nehatiye dayîn yan jî weke pêwistiyekê ne dîtin
ketine nava nêzikatiyekê de ev mijar heri zêde
hevalên gazî eleqeder dike. Vê wateyê ve
girêdayî belavbûna hevalên gazî li herêmên cûda
pêwistiyek ya vê yekêye. Bi kêmbe jî kombûn û
cewherê wî yekê li hinek herêman hatiye dîtin.
Li herêmên weke Sûrye û Libnan di pêvajoya
Serokatî de perwerde û kar bişêweyekê berçav
hatiye jiyan kirin. Piştî esereta Serokatî ev
pêvajo bişêweyekî bê hevsengî hat berdewam
kirin, carnan perwerdeyekî bê bername hatiye
dîtin. Wek tê famkirin giringiyek nehatiye
dayîn. Li herêmên kû çiyayî û cihên kar ev ji bo
hevalên gazî hîn bêhtîr avantajekê çêbûye, ji
ber kû bi rawestandina şer re hêza me tevahî di
perwedeyekê xurt re derbazbûye, tevlîbûna
hevalên gazî ji bo vêyekê hîn bêhtir kûrbûnekê
daye çêkirin. Bi vê herêmê ve girêdayî li gel
nêzîkatiyên perwerdeyî, rê li nêzîkatiyên din
vekiriye. Perwerdeya vê herêmê bi şêweyekê
dûbarebûn û her rêveberiya kû hatî li gorî xwe
şêweyekî perwerdê daye perwerdê weke armancekê
ne dîtin, dema valê tejikirin weke pêşgirtina
pirsgirêkên heyî hatiye dîtin. Li aliyê din ji
perwerdeyên ziman û computer jiber kû bişêweyekî
akademik û bûyina meslek nehatiye dayîn encama
kû dihat xwestin nehatiye girtin. Yekemîn
perwedeyekî bilind û nêzîkatiyên li gaziyan yê
din jî li gel imkanên hevalên gazî heyî bê
xwastekiya li hember perwerdê heyî xwe pêşxistin
û gihiştina pileyekê ya meslek girtin pir kêm
hatiye dîtin.
Girêdayî Tenduristî;
Ji bo
kesek bi tenduristî bifikire jiberiya hertiştî
pêwistiya wî bi pîskolojî û rûhekî zîndî heye.
Aramiya rûhî ji bo kû kes xwe di nava hewengiyên
xwe de, yan xwe li ser xwe bigri pêwistî bi
cihekî aram heye. Di vê wateyê de ger
kesek pirsgirêkekî ya fîzîkî û rûhî ya neçare
serkiri hebe, birêvebirina xebatek bi tenduristî
ji wî mirovî nayê hêvikirin. Ji bo vê tê jî ev
yek sekna kes ya rûhî ji bandor dike. Herî zêde
jî êşen jiyan kirî û lebetekê yê xwe windakirî
di nava tevgerê de pirsgirêka herî pêş ya
hevalên gazîne.
Ji dervey şer mayîn, çareser kirina pirsgirêkên
hevalên gazî di despêkê de çareserkirina
tenduristiya wane. Li ser vî bingehî partiyê ji
bo çareserkirina van pirsgirêkan derfet
pêşkêşkiriye. Di vê herêmê de hevalên kû
pirsgirekên wan yên tenduristiya çareser nebûye
rêkirine herêmên din. Li gorî derfetên heyî
pêwiste li ser van pirsgirêkan were sekinandin.
Bicihkirin û bername kirina van hevalan jî bi
şêweyekî herî baş.
Silav û Rêzên Şoreşgerî.
|
